ΣτΕ Δ’ 1544/2025 – Διακήρυξη δημοπρασίας για την εκμίσθωση, κατασκευή και λειτουργία υδατοδρομίου – Αναγκαία προϋπόθεση η ολοκλήρωση της διαδικασίας για τη χορήγηση άδειας ίδρυσης υδατοδρομίου

Η σύμβαση, στη σύναψη της οποίας κατατείνουν οι προσβαλλόμενες πράξεις, δεν αποτελεί απλή σύμβαση εκμίσθωσης χώρου, αλλά με αυτήν ανατίθεται στον ανάδοχο η υποχρέωση εκτέλεσης εργασιών για την ολοκλήρωση της κατασκευής του υδατοδρομίου και, κυρίως, η παροχή υπηρεσιών σχετικών με την εκμετάλλευση και λειτουργία του υδατοδρομίου στον συγκεκριμένο χώρο. Όμως, τόσο η προκήρυξη σχετικής διαγωνιστικής διαδικασίας, όσο και η κατακύρωση του αποτελέσματος αυτής και η σύναψη συμβάσεως με το ανωτέρω περιεχόμενο προϋποθέτουν ότι έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία για τη χορήγηση άδειας ίδρυσης υδατοδρομίου. Συνεπώς, μη νομίμως εκδόθηκαν οι παραδεκτώς προσβαλλόμενες πράξεις πριν από την έκδοση άδειας ίδρυσης υδατοδρομίου στη συγκεκριμένη θέση.

ΣτΕ Δ’ 1544/2025

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του στις 4 Ιουνίου 2024, με την εξής σύνθεση: Ηλίας Μάζος, Αντιπρόεδρος, Προεδρεύων, σε αναπλήρωση της Προέδρου του Τμήματος, που είχε κώλυμα, Μαρία Αθανασοπούλου, Ουρανία Νικολαράκου, Σύμβουλοι, Κωνσταντίνα Σκούρα, Αντωνία Παπαϊωάννου, Πάρεδροι.

Για να δικάσει την από 17 Μαρτίου 2022 αίτηση:

των: 1) …, κατοίκου Σίφνου, 2) σωματείου με την επωνυμία …, που εδρεύει στον Πλατύ Γιαλό Σίφνου, 3) συλλόγου με την επωνυμία …, που εδρεύει στην Σίφνο, 4) Ιωάννη Τράντα, 5) …, 6) …, κατοίκων Πλατύ Γιαλού Σίφνου, 7) …, κατοίκου Πειραιά, 8) εταιρείας με την επωνυμία … και 9) εταιρείας με την επωνυμία …, που εδρεύουν στον Πλατύ Γιαλό Σίφνου, οι οποίοι παρέστησαν με την δικηγόρο Ιωάννα Χαραλάμπους (Α.Μ. 19336), που την διόρισαν με πληρεξούσιο,

κατά των: 1) Δήμου Σίφνου, ο οποίος δεν παρέστη, και 2) Δημοτικού Λιμενικού Ταμείου Σίφνου, το οποίο παρέστη με την δικηγόρο Ευαγγελία Παπανδρέου (Α.Μ. 20922), που την διόρισαν με πληρεξούσιο,

και κατά της εταιρείας με την επωνυμία …, που εδρεύει στην Αθήνα (…), η οποία δεν παρέστη.

Με την αίτηση αυτή οι αιτούντες επιδιώκουν να ακυρωθούν: α) η υπ’ αριθμ. … απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου (Δ.Σ.) του Δημοτικού Λιμενικού Ταμείου Σίφνου, β) η υπ’ αριθμ. … απόφαση του Δ.Σ. του εν λόγω Δημοτικού Λιμενικού Ταμείου (Δ.Λ.Τ.), γ) η υπ’ αριθμ. … απόφαση του Δ.Σ. του Δ.Λ.Τ. Σίφνου, δ) η υπ’ αριθμ. … Πρόσκληση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος του Δ.Λ.Τ. Σίφνου, ε) η υπ’ αριθμ. … απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Σίφνου και στ) η υπ’ αριθμ. … απόφαση του Δ.Σ. του Δ.Λ.Τ. Σίφνου και κάθε άλλη σχετική πράξη ή παράλειψη της Διοικήσεως.

Στη δίκη παρεμβαίνει, με προφορική δήλωση στο ακροατήριο, υπέρ του κύρους των προσβαλλόμενων πράξεων, ο Υπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, ο οποίος παρέστη με την Άννα Πρεβενά, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους

Οι πληρεξούσιες των διαδίκων που παρέστησαν και η αντιπρόσωπος του Υπουργού δήλωσαν, σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ. 2 του άρθρου 21 του Κανονισμού Λειτουργίας του Δικαστηρίου, ότι δεν θα αγορεύσουν.

Η εκδίκαση άρχισε με την ανάγνωση της εκθέσεως της εισηγήτριας, Συμβούλου Ουρανίας Νικολαράκου.

Μετά τη δημόσια συνεδρίαση το δικαστήριο συνήλθε σε διάσκεψη σε αίθουσα του δικαστηρίου κ α ι

Α φ ο ύ μ ε λ έ τ η σ ε τ α σ χ ε τ ι κ ά έ γ γ ρ α φ α

Σ κ έ φ θ η κ ε κ α τ ά τ ο ν Ν ό μ ο

1. Επειδή, για την άσκηση της υπό κρίση αιτήσεως, η οποία εισάγεται προς συζήτηση μετά την έκδοση της 622/2024 εν μέρει οριστικής και εν μέρει αναβλητικής αποφάσεως του Συμβουλίου της Επικρατείας, έχει καταβληθεί το νόμιμο παράβολο (ηλεκτρονικό παράβολο με κωδικό 466203869952 0919 0055).

2. Επειδή, με την αίτηση αυτή και το από 2.11.2022 δικόγραφο προσθέτων λόγων ζητείται η ακύρωση α) της υπ’ αριθμ. … αποφάσεως του Διοικητικού Συμβουλίου (Δ.Σ.) του Δημοτικού Λιμενικού Ταμείου Σίφνου περί παραχωρήσεως της χρήσεως χώρου στον Πλατύ Γιαλό Σίφνου, προκειμένου να λειτουργήσει στον ως άνω χώρο υδατοδρόμιο, καθώς και περί παραχωρήσεως του υφιστάμενου στον χώρο αυτό κτιρίου, προκειμένου να χρησιμοποιηθεί ως χώρος ελέγχου και αναμονής επιβατών, β) της υπ’ αριθμ. … αποφάσεως του Δ.Σ. του εν λόγω Δημοτικού Λιμενικού Ταμείου (Δ.Λ.Τ.) περί εγκρίσεως της εκμισθώσεως με δημοπρασία του ανωτέρω χώρου με το υφιστάμενο κτήριο, όπου είναι εγκατεστημένο το αλιευτικό καταφύγιο Πλατύ Γιαλού, για τη λειτουργία υδατοδρομίου, γ) της υπ’ αριθμ. … αποφάσεως του Δ.Σ. του Δ.Λ.Τ. Σίφνου περί καθορισμού των όρων της κατά της ανωτέρω δημοπρασίας, δ) της σχετικής υπ’ αριθμ. … Πρόσκλησης Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος του Δ.Λ.Τ. Σίφνου για συμμετοχή στη δημόσια, ανοικτή, πλειοδοτική δημοπρασία με τους ως άνω εγκριθέντες όρους, ε) της υπ’ αριθμ. … αποφάσεως του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Σίφνου, με την οποία δόθηκε η «σύμφωνη γνώμη» του Δημοτικού Συμβουλίου «για την ίδρυση και λειτουργία του υδατοδρομίου, προκειμένου το ΔΛΤ να προχωρήσει στην έγκριση του πρακτικού της δημοπρασίας για την εκμίσθωση του χωροθετημένου υδατοδρομίου στην περιοχή του Πλατύ Γιαλού», και στ) της υπ’ αριθμ. … αποφάσεως του Δ.Σ. του Δ.Λ.Τ. Σίφνου περί εγκρίσεως του πρακτικού της διενεργηθείσας δημοπρασίας και κατακυρώσεως του αποτελέσματος του διαγωνισμού για την εκμίσθωση του χώρου για τη λειτουργία υδατοδρομίου στην εταιρεία …

3. Επειδή, στη δίκη παρεμβαίνει παραδεκτώς ζητώντας την απόρριψη της κρινομένης αιτήσεως η ως άνω εταιρεία … Επίσης, κατά την πρώτη συζήτηση της υποθέσεως στο ακροατήριο, ο Υπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής άσκησε προφορική παρέμβαση υπέρ του κύρους των προσβαλλομένων πράξεων, κατά το άρθρο 21 παρ. 2 περ. β του π.δ. 18/1989 (Α΄ 8), ως εποπτεύων το Δημοτικό Λιμενικό Ταμείο Σίφνου κατά τη διαχείριση των ζωνών λιμένων και των εξομοιούμενων με ζώνη λιμένα χώρων εντός της γεωγραφικής περιοχής ευθύνης του (βλ. άρθρο 62 του π.δ. 13/2018, Α΄ 26).

4. Επειδή, παραδεκτώς χωρεί η συζήτηση της υποθέσεως παρά την απουσία του καθ’ ου Δήμου Σίφνου και της παρεμβαίνουσας εταιρείας …, εφ’ όσον στους εν λόγω διαδίκους κοινοποιήθηκε νομοτύπως και εμπροθέσμως αντίγραφο της 622/2024 εν μέρει οριστικής και εν μέρει αναβλητικής αποφάσεως του Συμβουλίου της Επικρατείας, όπως προκύπτει από τα οικεία από 13.5.2024 και 9.5.2025 αποδεικτικά επιδόσεως.

5. Επειδή, με την προαναφερθείσα 622/2024 απόφαση του Δ΄ Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας, αφού κρίθηκε α) ότι η υπόθεση υπάγεται στην αρμοδιότητα του Δ΄ Τμήματος του Δικαστηρίου και β) ότι η αίτηση ακυρώσεως πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτη ως προς τους τέταρτο και πέμπτο των αιτούντων, κατά τη σειρά αναγραφής τους στο δικόγραφο, λόγω μη προσκόμισης στοιχείων νομιμοποίησης, αναβλήθηκε η έκδοση οριστικής αποφάσεως, προκειμένου το Δημοτικό Λιμενικό Ταμείο Σίφνου να αποστείλει στο Δικαστήριο τα στοιχεία σχετικά με την προσήκουσα δημοσίευση των προσβαλλομένων αποφάσεων που έχουν εκδοθεί από όργανα του Ταμείου. Ήδη, με το υπ’ αριθμ. … έγγραφο του Δημοτικού Λιμενικού Ταμείου Σίφνου, κατά περίπτωση, διαβιβάσθηκαν στο Δικαστήριο τα από 12.11.2020, 10.1.2022, 10.1.2022 και 14.2.2022 αποδεικτικά δημοσίευσης, με τα οποία βεβαιώνεται η ανάρτηση στον πίνακα ανακοινώσεων του Δημαρχείου Σίφνου ή του καταστήματος του Δημοτικού Λιμενικού Ταμείου Σίφνου των προσβαλλομένων πράξεων υπό στοιχεία α΄, β΄, γ΄ και στ΄. Έχουν επίσης προσκομισθεί αποδεικτικό ανάρτησης της περίληψης της Πρόσκλησης Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος για συμμετοχή στην προκηρυχθείσα δημοπρασία για την εκμίσθωση του χώρου στον Πλατύ Γιαλό στον πίνακα ανακοινώσεων του Δημαρχείου Σίφνου, καθώς και στοιχεία για τη δημοσίευση της ως άνω περίληψης σε φύλλο τοπικής εφημερίδας. Συνεπώς, προκύπτει η προσήκουσα δημοσίευση των ως άνω προσβαλλομένων πράξεων.

6. Επειδή, με τις διατάξεις των άρθρων 1-27 του ν. 4663/2020 «Ίδρυση, λειτουργία και εκμετάλλευση αεροδρομίων επί υδάτινων επιφανειών, ρυθμίσεις μεταφορών και άλλες διατάξεις» (Α΄ 30/12.2.2020) ρυθμίσθηκαν εκ νέου τα σχετικά με τη χορήγηση άδειας ίδρυσης και λειτουργίας αεροδρομίων επί υδάτινων επιφανειών (υδατοδρομίων) και καταργήθηκαν οι αντίστοιχες διατάξεις (άρθρα 1-32) του ν. 4568/2018 (Α΄ 178). Στο άρθρο 1 του ως άνω ν. 4663/2020 δίδονται οι ακόλουθοι ορισμοί: «1. α) “Άδεια ίδρυσης υδατοδρομίου”: Η άδεια που χορηγείται στον ενδιαφερόμενο, σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος, προκειμένου να προβεί στις προβλεπόμενες από τον νόμο ενέργειες για την κατασκευή του συνόλου των απαιτούμενων εγκαταστάσεων του υδατοδρομίου. β) “Άδεια λειτουργίας υδατοδρομίου”: Η άδεια που χορηγείται στον ενδιαφερόμενο, σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος, και επιτρέπει τη λειτουργία και εκμετάλλευση του υδατοδρομίου, εφόσον έχει χορηγηθεί και είναι σε ισχύ άδεια ίδρυσης υδατοδρομίου, έχει ολοκληρωθεί η κατασκευή του συνόλου των εγκαταστάσεων και έχει προστεθεί ο απαιτούμενος εξοπλισμός του υδατοδρομίου. γ) “Άδεια ίδρυσης και λειτουργίας υδατοδρομίου”: Η ενιαία άδεια που χορηγείται στον ενδιαφερόμενο, σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος, μετά από την κατασκευή του συνόλου των εγκαταστάσεων και την προσθήκη του προβλεπόμενου εξοπλισμού του υδατοδρομίου, και επιτρέπει τη λειτουργία και εκμετάλλευση του υδατοδρομίου. 2. … 21. “Σύμβαση υδατοδρομίου”: η σύμβαση μεταξύ κατόχου “άδειας ίδρυσης υδατοδρομίου” και κατόχου “άδειας λειτουργίας υδατοδρομίου”. 22. … 27. “Υδατοδρόμιο”: το αεροδρόμιο επί υδάτινης επιφάνειας, το οποίο προορίζεται στο σύνολο ή εν μέρει, για την αποθαλάσσωση, την προσθαλάσσωση και την επί της επιφάνειας αυτής κίνηση αεροσκαφών, και περιλαμβάνει την κατάλληλη υποδομή σε εγκαταστάσεις και τον εξοπλισμό για την παροχή υπηρεσιών εξυπηρέτησης αεροσκαφών, επιβατών, φορτίου και ταχυδρομείου. 28 …». Σύμφωνα με την παράγραφο 1 του άρθρου 3 του εν λόγω νόμου, οι διατάξεις του εφαρμόζονται σε όλα τα υδατοδρόμια, στα οποία εξυπηρετούνται πτήσεις δημόσιων αερομεταφορών, γενικής αεροπορίας και αεροπορικών εργασιών από δημόσιο φορέα, από νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου, από ενώσεις προσώπων, καθώς και από φυσικά πρόσωπα. Στις επόμενες παραγράφους του ίδιου άρθρου 3 καθορίζονται οι περιοχές, στις οποίες είναι δυνατόν να ιδρύονται και να λειτουργούν υδατοδρόμια (παρ. 2), καθώς και οι περιοχές, στις οποίες δεν είναι επιτρεπτή η λειτουργία υδατοδρομίων (παρ. 3). Περαιτέρω, στο άρθρο 5 παρ. 1 του ν. 4663/2020 ορίζεται ότι: «Άδεια υδατοδρομίου (ίδρυσης ή ίδρυσης και λειτουργίας ή λειτουργίας) χορηγείται σε δημόσιο φορέα, σε ενώσεις προσώπων και σε φυσικά πρόσωπα … καθώς και σε νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου …», στις δε επόμενες παραγράφους του ίδιου άρθρου προβλέπονται οι προϋποθέσεις που πρέπει να συντρέχουν στο πρόσωπο των κατόχων άδειας υδατοδρομίου. Σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 6 του εν λόγω νόμου, η άδεια υδατοδρομίου (άδεια ίδρυσης ή άδεια λειτουργίας ή άδεια ίδρυσης και λειτουργίας) χορηγείται με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών, Υποδομών και Μεταφορών και Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής (παρ. 1), αρμόδια δε υπηρεσία για την παραλαβή της αίτησης και του συνημμένου σε αυτή τεχνικού φακέλου και για την εισήγηση για τη χορήγηση της σχετικής άδειας αποτελεί το Τμήμα Εναέριων Μεταφορών (Τ.Ε.Μ.) της Διεύθυνσης Ανάπτυξης Μεταφορών της Γενικής Γραμματείας Μεταφορών του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών (παρ. 2). Στο άρθρο 7 του ν. 4663/2020 καθορίζεται το περιεχόμενο του τεχνικού φακέλου που υποβάλλεται στην αρμόδια υπηρεσία για τη χορήγηση άδειας υδατοδρομίου. Σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στην παράγραφο 1 του ως άνω άρθρου 7, ο τεχνικός φάκελος υδατοδρομίου που συνοδεύει τη σχετική αίτηση περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, «Απόφαση του Φορέα Διοίκησης, Λειτουργίας και Εκμετάλλευσης του Λιμένα ή του κατά νόμο αρμοδίου οργάνου για παραχώρηση χρήσης χώρου ως υδατοδρομίου εντός της ζώνης λιμένα ή αντίστοιχη απόφαση του αρμόδιου οργάνου του Υπουργείου Οικονομικών για παραχώρηση χρήσης χώρου αιγιαλού, παραλίας, παλαιού αιγιαλού ή και συνεχόμενου ή παρακείμενου του αιγιαλού θαλάσσιου χώρου εκτός ζώνης λιμένα ή όχθης ή και συνεχόμενης της όχθης παρόχθιας ζώνης λίμνης σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 2971/2001, όπως ισχύει … Η σχετική απόφαση παραχώρησης χρήσης χώρου ως υδατοδρομίου ανακαλείται σε περίπτωση απόρριψης της αίτησης για χορήγηση άδειας ίδρυσης ή ίδρυσης και λειτουργίας υδατοδρομίου» (άρθρο 7 παρ. 1 περ. ζ΄), «Αποδεικτικό κατάθεσης φακέλου της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (Μ.Π.Ε.) στο Ηλεκτρονικό Περιβαλλοντικό Μητρώο (Η.Π.Μ.) … Εάν το υδατοδρόμιο εμπίπτει στα έργα κατηγορίας Β΄ υπόκειται σε Πρότυπες Περιβαλλοντικές Δεσμεύσεις (Π.Π.Δ.), οπότε και υποβάλλεται δήλωση υπαγωγής του υδατοδρομίου σε Π.Π.Δ. …» (άρθρο 7 παρ. 1 περ. θ΄), καθώς και «Σύμβαση υδατοδρομίου, στην οποία περιλαμβάνονται, κατ’ ελάχιστον, η συμβατική περίοδος, η οποία δεν μπορεί να είναι μικρότερη των πέντε (5) ετών, η δυνατότητα παράτασης και τροποποίησής της, οι όροι και οι προϋποθέσεις λειτουργίας και συντήρησης υποδομών, το καταβλητέο τίμημα, οι όροι λύσης της σύμβασης και οι δεσμεύσεις σε περίπτωση μεταβίβασης της άδειας ίδρυσης ή λειτουργίας του υδατοδρομίου …» (άρθρο 7 παρ. 1 περ. ιγ΄). Περαιτέρω, στο άρθρο 8 του ίδιου ως άνω νόμου ρυθμίζονται ειδικότερα τα δικαιολογητικά που απαιτείται να συνοδεύουν την αίτηση για τη χορήγηση κάθε κατηγορίας άδειας υδατοδρομίου (άδειας ίδρυσης, άδειας ίδρυσης και λειτουργίας, άδειας λειτουργίας). Σύμφωνα με την παράγραφο Α του άρθρου 8, για τη χορήγηση άδειας ίδρυσης υδατοδρομίου απαιτείται η υποβολή του συνόλου των καθοριζομένων στην παράγραφο 1 του άρθρου 7 δικαιολογητικών, πλην της Σύμβασης Υδατοδρομίου [καθώς και των δικαιολογητικών των περιπτώσεων ια΄ και ιβ΄, δηλαδή, του Προγράμματος Ασφαλείας Υδατοδρομίου και του Σχεδίου Αντιμετώπισης Έκτακτων Καταστάσεων Ανάγκης], η οποία υποβάλλεται σε επόμενο στάδιο, για τη χορήγηση της άδειας λειτουργίας υδατοδρομίου. Ορίζεται, επίσης, ότι για τη χορήγηση άδειας ίδρυσης (καθώς και άδειας ίδρυσης και λειτουργίας) υδατοδρομίου απαιτείται Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων Α.Ε.Π.Ο. σε ισχύ για υδατοδρόμια που ανήκουν στα έργα της κατηγορίας Α΄ και υπαγωγή σε Π.Π.Δ. για υδατοδρόμια που ανήκουν στα έργα της κατηγορίας Β΄. Τέλος, στο άρθρο 9 του ν. 4663/2020 ρυθμίζεται η διαδικασία εξέτασης των αιτήσεων για την έκδοση αδειών υδατοδρομίου. Μεταξύ άλλων, προβλέπεται ότι σε όλες τις περιπτώσεις αιτημάτων χορήγησης αδειών, ο τεχνικός φάκελος διαβιβάζεται στις αρμόδιες υπηρεσίες της Γενικής Γραμματείας Λιμένων, Λιμενικής Πολιτικής και Ναυτιλιακών Επενδύσεων του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, για να εξετάσουν κατ’ ελάχιστον ζητήματα παραχώρησης της εκμετάλλευσης χώρων λιμένων, καθορισμού των λιμενικών ζωνών και συμβατότητας των προτεινομένων έργων ή δραστηριοτήτων με τη λειτουργία του λιμένα, τα επισυναπτόμενα στο Εγχειρίδιο Υδατοδρομίου σχέδια και θέματα συμβατότητας του Προγράμματος Ασφαλείας Υδατοδρομίου προς τα εγκεκριμένα Γενικά Προγραμματικά Σχέδια και τους γενικούς κανονισμούς ασφαλείας του λιμένα (άρθρο 9 παρ. Α υποπαρ. 1 περ. γ΄, όπως ίσχυε κατά τον κρίσιμο χρόνο).

7. Επειδή, εξ άλλου, στις παραγράφους 1 και 2 του άρθρου 24 του ν. 2971/2001 «Αιγιαλός, παραλία και άλλες διατάξεις» (Α΄ 285), όπως οι παράγραφοι αυτές αντικαταστάθηκαν με το άρθρο 54 παρ. 1 του ν. 4676/2020 (Α΄ 67/19.3.2020) και ίσχυαν κατά τον κρίσιμο εν προκειμένω χρόνο, ορίζονται τα εξής: «1. Παραχωρήσεις απλής χρήσης των χώρων στην περιοχή αρμοδιότητας των Οργανισμών Λιμένων Α.Ε. εγκρίνονται από το Διοικητικό τους Συμβούλιο. Για παραχωρήσεις που συνοδεύονται από οποιοδήποτε έργο μόνιμης ή προσωρινής φύσης και εγκρίνονται από το Διοικητικό Συμβούλιο των Οργανισμών Λιμένων Α.Ε., πριν από την υλοποίηση της παραχώρησης απαιτείται η προηγούμενη έγκριση του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής … 2. α) Επιτρέπεται ο αρμόδιος φορέας διοίκησης και εκμετάλλευσης λιμένα, με απόφαση της διοίκησής του, που εγκρίνεται με απόφαση του Γενικού Διευθυντή Λιμένων, Λιμενικής Πολιτικής και Ναυτιλιακών Επενδύσεων ή, εφόσον δε συντρέχουν οι προϋποθέσεις της παραγράφου 1 του άρθρου 109 του ν. 4622/2019 (Α΄ 133), του Γενικού Γραμματέα Λιμένων, Λιμενικής Πολιτικής και Ναυτιλιακών Επενδύσεων του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, ύστερα από σύμφωνη γνώμη του Γ.Ε.Ν., να παραχωρεί, με αντάλλαγμα, και για ορισμένο χρονικό διάστημα, τη χρήση χώρων που βρίσκονται μέσα στη χερσαία ζώνη λιμένα … β) Με μόνη απόφαση του αρμόδιου φορέα διαχείρισης και εκμετάλλευσης λιμένα, χωρίς να απαιτείται η σύμφωνη γνώμη του Γ.Ε.Ν., εγκρίνονται οι παραχωρήσεις απλής χρήσης των χώρων της χερσαίας ζώνης λιμένα χρονικής διάρκειας μικρότερης ή ίσης των τριών (3) ετών, που δεν συνοδεύονται από οποιοδήποτε έργο μόνιμης ή προσωρινής φύσης. γ) …».

8. Επειδή, εν προκειμένω, από τα στοιχεία του φακέλου της υποθέσεως προκύπτουν τα εξής: Στις 10.6.2016 υπεβλήθη στην αρμόδια υπηρεσία του Υπουργείου Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων αίτηση για την αδειοδότηση της λειτουργίας υδατοδρομίου στη Σίφνο, σύμφωνα με τις τότε ισχύουσες διατάξεις του ν. 4146/2013 [(Α΄ 90), άρθρα 32 επ.]. Η αίτηση αυτή υπεβλήθη για λογαριασμό του Δημοτικού Λιμενικού Ταμείου Σίφνου από την εταιρεία …, με την οποία το εν λόγω Ταμείο είχε συνάψει σχετική σύμβαση (παροχής υπηρεσιών για την αδειοδότηση υδατοδρομίου στη Σίφνο). Αφορούσε δε η αίτηση, όπως προέκυπτε από τα στοιχεία του τεχνικού φακέλου που τη συνόδευαν, τη λειτουργία υδατοδρομίου στην περιοχή του όρμου Πλατύς Γιαλός, ο οποίος, με την υπ’ αριθμ. … απόφαση της Λιμενικής Επιτροπής Νομού Κυκλάδων που εγκρίθηκε με την υπ’ αριθμ. … απόφαση της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου, έχει καθορισθεί ως χώρος που εξομοιώνεται με χερσαία ζώνη λιμένα, υπάγεται δε στη γεωγραφική περιοχή ευθύνης του Δ.Λ.Τ. Σίφνου (βλ. υπ’ αριθμ. 46559/2003 κοινή απόφαση του Υφυπουργού Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης και του Υπουργού Εμπορικής Ναυτιλίας, Β΄ 1622). Στην ίδια περιοχή λειτουργεί και καταφύγιο αλιευτικών σκαφών, για το οποίο έχει εκδοθεί η υπ’ αριθμ. 13244/9.9.2003 απόφαση του Γενικού Γραμματέα Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου περί εγκρίσεως περιβαλλοντικών όρων, η ισχύς της οποίας ανανεώθηκε με την υπ’ αριθμ. οικ. 19459/17.3.2016 απόφαση της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αιγαίου. Ακολούθως, μετά την έναρξη ισχύος των διατάξεων του ν. 4663/2020 υποβλήθηκαν εκ νέου στο Τμήμα Εναέριων Μεταφορών του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών στοιχεία και δικαιολογητικά για τη συμπλήρωση του τεχνικού φακέλου για τη χορήγηση άδειας ίδρυσης υδατοδρομίου στη Σίφνο, σύμφωνα με το οριζόμενα στα άρθρα 7 και 8 του ως άνω νόμου (βλ. και άρθρο 27 παρ.2 του ν.4663/2020). Για τον σκοπό αυτό ελήφθη και η υπ’ αριθμ. … απόφαση του Δ.Σ. του Δ.Λ.Τ. Σίφνου (πρώτη προσβαλλόμενη πράξη) για την παραχώρηση της χρήσεως χώρου, με το υφιστάμενο σε αυτόν κτίριο, στον όρμο του Πλατύ Γιαλού, για τη λειτουργία υδατοδρομίου, κατά τα προβλεπόμενα στο άρθρο 7 παρ.1 περ. ζ΄ του ν. 4663/2020. Ο υποβληθείς τεχνικός φάκελος εξετάσθηκε, σύμφωνα με την διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 9 παρ. Α του ν. 4663/2020, από τις αρμόδιες υπηρεσίες, οι οποίες γνωμοδότησαν θετικά για τη χορήγηση άδειας ίδρυσης υδατοδρομίου στη συγκεκριμένη θέση. Με το υπ’ αριθμ. … έγγραφο του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών ενημερώθηκε το καθ’ ου Δημοτικό Λιμενικό Ταμείο ότι ολοκληρώθηκε η διαδικασία εξέτασης του τεχνικού φακέλου του υδατοδρομίου σύμφωνα με τα διαλαμβανόμενα στις παραγράφους Α.1 και Α.2 του άρθρου 9 του ν. 4663/2020, δεν είχε υποβληθεί, όμως, ακόμη η απαιτούμενη για τη χορήγηση της άδειας ίδρυσης Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων. Ενόσω δε εκκρεμούσε η ολοκλήρωση της διαδικασίας χορήγησης άδειας ίδρυσης του υδατοδρομίου, το Δ.Σ. του Δ.Λ.Τ. Σίφνου, με την υπ’ αριθμ. … απόφασή του (δεύτερη προσβαλλόμενη πράξη), ενέκρινε την εκμίσθωση με δημοπρασία του χώρου που παραχωρήθηκε με την προηγούμενη υπ’ αριθμ. … απόφασή του στον όρμο του Πλατύ Γιαλού για τη λειτουργία του υδατοδρομίου. Σύμφωνα με τους όρους διεξαγωγής της πλειοδοτικής δημοπρασίας που εγκρίθηκαν με την υπ’ αριθμ. … απόφαση του Δ.Σ. του Δ.Λ.Τ. Σίφνου (τρίτη προσβαλλόμενη πράξη), αντικείμενο της προς σύναψη συμβάσεως αποτελεί «η έναντι οικονομικού ανταλλάγματος (μισθώματος) παραχώρηση χώρου στον οποίο έχει χωροθετηθεί το υδατοδρόμιο Σίφνου με την παράλληλη υποχρέωση του πλειοδότη – μισθωτή να προβεί με αποκλειστική του μέριμνα και δαπάνη στις απαραίτητες ενέργειες για την κατασκευή και λειτουργία του παραπάνω υδατοδρομίου». Ως νομοθετικό πλαίσιο που διέπει την εκμίσθωση καθορίσθηκαν οι διατάξεις του π.δ. 270/1981. Η διάρκεια της σύμβασης ορίσθηκε δεκαετής με δυνατότητα παράτασης, κατόπιν αιτήσεως του μισθωτή και εγκρίσεως του Δ.Σ. του Δ.Λ.Τ. Σίφνου, για μια επιπλέον δεκαετία, ενώ το ελάχιστο όριο πρώτης προσφοράς καθορίσθηκε στο ποσό των χιλίων ευρώ μηνιαίως. Προβλέφθηκε, επίσης, ότι ο ενδιαφερόμενος να μετάσχει στη δημοπρασία πρέπει, μεταξύ άλλων, «να διαθέτει αποδεδειγμένη εμπειρία στην κατασκευή και αδειοδότηση υδατοδρομίων στην Ελλάδα ή το εξωτερικό». Εξ άλλου, στο άρθρο 10 των κατά τα ανωτέρω εγκριθέντων όρων της δημοπρασίας, οι οποίοι περιελήφθησαν στην υπ’ αριθμ. … Πρόσκληση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος (τέταρτη προσβαλλόμενη πράξη), υπό τον τίτλο «Ειδικοί Όροι της Μίσθωσης», διαλαμβάνονται τα εξής: «Ο μισθωτής που θα προκύψει από την δημοπρασία υποχρεούται με αποκλειστική του δαπάνη να προβεί: α. Στην εκπόνηση όλων ανεξαιρέτως των ΜΕΛΕΤΩΝ και την έκδοση των πάσης φύσεως ΑΔΕΙΩΝ ΚΑΙ ΕΓΚΡΙΣΕΩΝ που απαιτούνται, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, για τη λειτουργία του Υδατοδρομίου στη θέση Πλατύ Γιαλό Σίφνου. β. Στην εύρυθμη ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ του Υδατοδρομίου καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους … γ. Στη ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ του Υδατοδρομίου, καθ’ όλη την διάρκεια που ορίζεται στη Σύμβαση. Ο μισθωτής υποχρεούται εντός αποκλειστικής προθεσμίας 4 μηνών από την υπογραφή της σύμβασης και την παραλαβή του μισθίου να ολοκληρώσει την κατασκευή του υδατοδρομίου και να προχωρήσει στην έναρξη της λειτουργίας του. Οι απαιτούμενες εργασίες για το σκοπό αυτό ενδεικτικά περιλαμβάνουν την περίφραξη και διαμόρφωση του χερσαίου χώρου, την εγκατάσταση προβλήτας για την πρόσδεση των υδροπλάνων, την εγκατάσταση υποδομής πυρόσβεσης[,] την εγκατάσταση και εξοπλισμό του χώρου αναμονής και ελέγχου των επιβατών, την πιστοποίηση από την αρμόδια επιτροπή και τη λήψη της άδειας λειτουργίας …». Η δημοπρασία για την εκμίσθωση του επιμάχου χώρου διενεργήθηκε την 1.2.2022, σύμφωνα δε με το σχετικό πρακτικό της Επιτροπής Διενέργειας του Διαγωνισμού, σε αυτήν μετέσχε και υπέβαλε προσφορά μόνον η παρεμβαίνουσα εταιρεία … Ακολούθως, το Δημοτικό Συμβούλιο του Δήμου Σίφνου με την υπ’ αριθμ. … απόφασή του (πέμπτη προσβαλλόμενη πράξη) παρέσχε, κατά πλειοψηφία, τη σύμφωνη γνώμη του «για την ίδρυση και λειτουργία του υδατοδρομίου, προκειμένου το ΔΛΤ να προχωρήσει στην έγκριση του πρακτικού της δημοπρασίας για την εκμίσθωση του χωροθετημένου υδατοδρομίου στην περιοχή του Πλατύ Γιαλού». Κατόπιν αυτών, το Δ.Σ. του Δ.Λ.Τ. Σίφνου με την υπ’ αριθμ. … απόφασή του (έκτη προσβαλλόμενη πράξη) ενέκρινε το πρακτικό της δημοπρασίας και κατακύρωσε το αποτέλεσμα του διαγωνισμού στην παρεμβαίνουσα εταιρεία έναντι μηνιαίου ανταλλάγματος χιλίων ευρώ. Στις 22.2.2022 υπεγράφη και η σχετική σύμβαση μεταξύ του καθ’ ου Ταμείου και της παρεμβαίνουσας εταιρείας. Εξ άλλου, από τα στοιχεία του φακέλου προκύπτει ότι, κατόπιν υποδείξεως του Υπουργείου, μετά την άσκηση της κρινομένης αιτήσεως, εκδόθηκε η υπ’ αριθμ. … απόφαση του Δ.Σ. του Δ.Λ.Τ. Σίφνου σχετικά με την έγκριση της παραχώρησης στην παρεμβαίνουσα εταιρεία του δικαιώματος χρήσεως χώρου εντός χερσαίας ζώνης λιμένα στην περιοχή Πλατύς Γιαλός Σίφνου για τη λειτουργία υδατοδρομίου. Η απόφαση αυτή υποβλήθηκε προς έγκριση στο Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής. Σχετικώς δε εξεδόθη το υπ’ αριθμ. … έγγραφο της Γενικής Διεύθυνσης Λιμένων, Λιμενικής Πολιτικής και Ναυτιλιακών Επενδύσεων του Υπουργείου, στο οποίο αναφέρεται ότι «δεν κρίνεται σκόπιμη η έγκριση» της ανωτέρω αποφάσεως του Δ.Σ. του Δ.Λ.Τ. Σίφνου «στην παρούσα φάση», εν όψει της εκκρεμούς αιτήσεως ακυρώσεως των αιτούντων κατά των προσβαλλομένων πράξεων.

9. Επειδή, από τις προσβαλλόμενες πράξεις, η υπ’ αριθμ. … απόφαση του Δ.Σ. του Δ.Λ.Τ. Σίφνου περί εγκρίσεως της εκμισθώσεως με δημοπρασία χώρου στον Πλατύ Γιαλό Σίφνου για τη λειτουργία υδατοδρομίου, η υπ’ αριθμ. … όμοια απόφαση περί καθορισμού των όρων της δημοπρασίας, η υπ’ αριθμ. … Πρόσκληση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος για συμμετοχή στην εν λόγω δημοπρασία και η υπ’ αριθμ. … απόφαση του Δ.Σ. του Δ.Λ.Τ. Σίφνου περί κατακυρώσεως των αποτελεσμάτων της διενεργηθείσας δημοπρασίας (προσβαλλόμενες πράξεις υπό στοιχεία β΄, γ΄, δ΄ και στ΄) εντάσσονται στη διαδικασία που προηγήθηκε της συνάψεως της από 22.2.2022 συμβάσεως μεταξύ του Δ.Λ.Τ. Σίφνου και της παρεμβαίνουσας εταιρείας για την εκμίσθωση του χώρου στον Πλατύ Γιαλό Σίφνου για τη λειτουργία υδατοδρομίου. Τόσο στην Πρόσκληση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος όσο και στο έγγραφο της συμβάσεως (το οποίο επιγράφεται «Συμφωνητικό Μίσθωσης») αναφέρεται ότι η σύμβαση αυτή διέπεται από τις διατάξεις του π.δ. 270/1981 «περί καθορισμού των οργάνων, της διαδικασίας και των όρων διενεργείας δημοπρασιών δι’ εκποίησιν ή εκμίσθωσιν πραγμάτων των δήμων και κοινοτήτων» (Α΄ 77). Έχει δε παγίως κριθεί ότι οι συμβάσεις εκμίσθωσης ακινήτων που συνάπτονται κατ’ εφαρμογήν των διατάξεων του εν λόγω π.δ/τος αποτελούν συμβάσεις του ιδιωτικού δικαίου (βλ. ΣτΕ 1003/2021, 1959/2020, 841/2020 κ.ά.). Δεδομένου, όμως, ότι η επίμαχη σύμβαση κατατείνει, κατά τον προέχοντα χαρακτήρα αυτής, στην ανάθεση της λειτουργίας υδατοδρομίου αλλά και του ότι σε κάθε περίπτωση, οι ως άνω προσβαλλόμενες πράξεις του Δ.Λ.Τ. Σίφνου, οι οποίες έχουν ως αντικείμενο την παραχώρηση ιδιαιτέρων δικαιωμάτων στον εξομοιούμενο με χερσαία ζώνη λιμένα Όρμο του Πλατύ Γιαλού Σίφνου, ανάγονται στη διαχείριση κοινοχρήστου χώρου και, ως εκ τούτου, συνιστούν εκτελεστές διοικητικές πράξεις, καθ’ όσον εκδίδονται κατ’ ενάσκηση δημόσιας εξουσίας και αποβλέπουν σε δημόσιο σκοπό. Συνεπώς, η διαφορά που γεννάται από την προσβολή των εν λόγω πράξεων αποτελεί διοικητική διαφορά υποκείμενη στον ακυρωτικό έλεγχο του Συμβουλίου της Επικρατείας, δεδομένου ότι δεν έχει υπαχθεί στην αρμοδιότητα των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων, τούτο δε ανεξαρτήτως αν οι πράξεις αυτές εντάσσονται σε διαδικασία κατάρτισης σύμβασης, καθώς και ανεξαρτήτως της φύσης της σύμβασης αυτής, εφ’ όσον, πάντως, προσβάλλονται από τρίτους που δεν ενδιαφέρονται να τους ανατεθεί η επίμαχη σύμβαση (πρβλ. ΣτΕ 243/2024, 935/2022, 1212/2010 Ολομ., 1176/2008 Ολομ., 891-5/2008 Ολομ. · βλ. επίσης και ΣτΕ 5/2013 επτ. σχετικά με την αρμοδιότητα του Συμβουλίου της Επικρατείας επί προσβολής πράξεων της διαγωνιστικής διαδικασίας για την ανάθεση δημόσιας σύμβασης από τρίτα σε σχέση με τη διαδικασία ανάθεσης πρόσωπα).

10. Επειδή, ούτε από τις διατάξεις που παρατέθηκαν στις σκέψεις 6-7 ούτε από τις διατάξεις που διέπουν τη διοίκηση και λειτουργία των δημοτικών λιμενικών ταμείων (βλ. άρθρο 244 σε συνδυασμό και με τα άρθρα 240 και 234 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων – ν. 3463/2006, Α΄ 114) προκύπτει ότι για την παραχώρηση της χρήσης χώρου από το Δημοτικό Λιμενικό Ταμείο για την ίδρυση και λειτουργία υδατοδρομίου απαιτείται η έκδοση αποφάσεως του Δημοτικού Συμβουλίου του οικείου Δήμου, με την οποία να εγκρίνεται η παραχώρηση. Συνεπώς, η υπ’ αριθμ. … απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Σίφνου (προσβαλλόμενη πράξη υπό στοιχείο ε΄), με την οποία, σε κάθε περίπτωση, διατυπώνεται η «σύμφωνη γνώμη» του Δημοτικού Συμβουλίου «για την ίδρυση και λειτουργία του υδατοδρομίου, προκειμένου το ΔΛΤ να προχωρήσει στην έγκριση του πρακτικού της δημοπρασίας για την εκμίσθωση του χωροθετημένου υδατοδρομίου στην περιοχή του Πλατύ Γιαλού» δεν έχει εκτελεστό χαρακτήρα και, ως εκ τούτου, προσβάλλεται απαραδέκτως.

11. Επειδή, σύμφωνα με την προπαρατεθείσα διάταξη του άρθρου 7 παρ. 1 περ. ζ΄ του ν. 4663/2020, για τη χορήγηση άδειας ίδρυσης (ή άδειας ίδρυσης και λειτουργίας) υδατοδρομίου υποβάλλεται, μεταξύ άλλων, και απόφαση του φορέα διοίκησης, λειτουργίας και εκμετάλλευσης του λιμένα ή του κατά νόμο αρμοδίου οργάνου για την παραχώρηση της χρήσης χώρου εντός της ζώνης λιμένα για τη λειτουργία του υδατοδρομίου, σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 2971/2001. Δεδομένου δε ότι στον νόμο δεν γίνεται διάκριση, η υποβολή του ανωτέρω δικαιολογητικού απαιτείται σε κάθε περίπτωση, ακόμη και όταν η άδεια ίδρυσης πρόκειται να εκδοθεί στο όνομα του ίδιου του φορέα διοίκησης, λειτουργίας και εκμετάλλευσης του λιμένα, χωρίς να παραχωρείται η χρήση χώρου της ζώνης λιμένα για την ίδρυση υδατοδρομίου σε τρίτο πρόσωπο. Στην περίπτωση αυτή η απόφαση για την παραχώρηση της χρήσης χώρου εντός της ζώνης λιμένα συνεπάγεται τον καθορισμό του παραχωρούμενου χώρου ως χώρου προοριζόμενου για την εξυπηρέτηση της συγκεκριμένης χρήσης (δηλαδή, της λειτουργίας υδατοδρομίου), κατ’ απόκλιση από τον γενικό κανόνα της κοινοχρησίας των χώρων του λιμένα. Εξ άλλου, από την παραπομπή που γίνεται στο ως άνω άρθρο 7 παρ. 1 περ. ζ΄ του ν. 4663/2020 στις διατάξεις του ν. 2971/2001 συνάγεται ότι, προκειμένου να παραχωρηθεί η χρήση του χώρου ζώνης λιμένα για την ίδρυση υδατοδρομίου, πρέπει να τηρηθούν οι απαιτήσεις που τάσσει το αντίστοιχο άρθρο του ν. 2971/2001. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 24 παρ. 2 του ν. 2971/2001, όπως ίσχυε κατά τον κρίσιμο χρόνο, για την παραχώρηση χρήσης χώρων εντός της χερσαίας ζώνης λιμένα για χρονική διάρκεια μεγαλύτερη των τριών ετών (ή και για μικρότερη διάρκεια, αν η παραχώρηση συνοδεύεται από οποιοδήποτε έργο μόνιμης ή προσωρινής φύσης), απαιτείται έγκριση της σχετικής απόφασης του αρμόδιου φορέα διοίκησης και εκμετάλλευσης του λιμένα από τον Γενικό Διευθυντή (ή τον Γενικό Γραμματέα) Λιμένων, Λιμενικής Πολιτικής και Ναυτιλιακών Επενδύσεων του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, κατόπιν σύμφωνης γνώμης του Γ.Ε.Ν. Ειδικώς δε για παραχωρήσεις στην περιοχή αρμοδιότητας των Οργανισμών Λιμένων Α.Ε., εφαρμοστέες είναι οι διατάξεις της παραγράφου 1 του άρθρου 24 του ν. 2971/2001. Περαιτέρω, στο άρθρο 9 παρ. Α υποπαρ. 1 περ. γ΄ του ν. 4663/2020 προβλέπεται μεν ότι ο τεχνικός φάκελος που συνοδεύει την αίτηση για τη χορήγηση της άδειας ίδρυσης υδατοδρομίου διαβιβάζεται στις αρμόδιες υπηρεσίες της Γενικής Γραμματείας Λιμένων, Λιμενικής Πολιτικής και Ναυτιλιακών Επενδύσεων του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, προκειμένου να εξετασθούν τα καθοριζόμενα ζητήματα (μεταξύ των οποίων και «ζητήματα παραχώρησης της εκμετάλλευσης χώρων λιμένων»). Η απλή διατύπωση γνώμης, όμως, από την προαναφερθείσα υπηρεσία του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής στο πλαίσιο της διαδικασίας ελέγχου του τεχνικού φακέλου που συνοδεύει την αίτηση άδειας υδατοδρομίου, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι καλύπτει την απαιτούμενη κατά το άρθρο 24 παρ. 2 περ. α΄ του ν. 2971/2001 έγκριση της παραχώρησης του χώρου για την ίδρυση υδατοδρομίου, με την έκδοση σχετικής εκτελεστής διοικητικής πράξεως του Γενικού Διευθυντή (ή του Γενικού Γραμματέα) Λιμένων, Λιμενικής Πολιτικής και Ναυτιλιακών Επενδύσεων. Σύμφωνα με τα ανωτέρω, από τον συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 7 παρ. 1 περ. ζ΄ του ν. 4663/2020 και 24 παρ. 2 περ. α΄ του ν. 2971/2001 συνάγεται ότι η απόφαση του φορέα διοίκησης, λειτουργίας και εκμετάλλευσης του λιμένα (όταν αυτός δεν έχει τη μορφή ανώνυμης εταιρείας) για την παραχώρηση της χρήσης χώρου του λιμένα για την ίδρυση και λειτουργία υδατοδρομίου, η οποία υποβάλλεται ως δικαιολογητικό για τη χορήγηση άδειας ίδρυσης (ή ίδρυσης και λειτουργίας) υδατοδρομίου, απαιτείται να εγκριθεί από τον Γενικό Διευθυντή (ή τον Γενικό Γραμματέα) Λιμένων, Λιμενικής Πολιτικής και Ναυτιλιακών Επενδύσεων, ύστερα από σύμφωνη γνώμη του Γ.Ε.Ν.

12. Επειδή, εν προκειμένω, με την προσβαλλόμενη υπ’ αριθμ. … απόφαση του Δ.Σ. του Δ.Λ.Τ. Σίφνου (προσβαλλόμενη πράξη υπό στοιχείο α΄) εγκρίνεται η παραχώρηση χρήσης χώρου, με το υφιστάμενο σε αυτόν κτίριο, στον Πλατύ Γιαλό Σίφνου, για τη λειτουργία υδατοδρομίου, κατά το άρθρο 7 παρ. 1 περ. ζ΄ του ν. 4663/2020. Σύμφωνα δε με τα γενόμενα δεκτά στην προηγούμενη σκέψη, η ανωτέρω απόφαση του Δ.Σ. του Δ.Λ.Τ. Σίφνου υπόκειται σε έγκριση από τον Γενικό Διευθυντή Λιμένων, Λιμενικής Πολιτικής και Ναυτιλιακών Επενδύσεων του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 24 παρ. 2 περ. α΄ του ν. 2971/2001. Από τα διαβιβασθέντα στο Δικαστήριο στοιχεία του φακέλου της υποθέσεως δεν προκύπτει ότι έχει παρασχεθεί τέτοια έγκριση. Ειδικότερα, δεν συνιστά τέτοια έγκριση το υπ’ αριθμ. … έγγραφο της Γενικής Γραμματείας Λιμένων, Λιμενικής Πολιτικής και Ναυτιλιακών Επενδύσεων του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, στο οποίο διαλαμβάνεται ότι η ως άνω υπηρεσία του Υπουργείου «δεν έχει αντίρρηση επί του αιτήματος χορήγησης άδειας λειτουργίας του υδατοδρομίου στο λιμένα Σίφνου», δεδομένου ότι από το περιεχόμενο του εν λόγω εγγράφου δεν προκύπτει ότι με αυτό ασκείται η κατά το άρθρο 24 παρ. 2 περ. α΄ του ν. 2971/2001 αποφασιστική αρμοδιότητα για την έγκριση της παραχώρησης. Αντιθέτως, από τα αναφερόμενα στο ως άνω έγγραφο προκύπτει ότι η εν λόγω υπηρεσία εκκινεί από την αντίληψη ότι «δεν τίθεται, προς το παρόν, θέμα παραχώρησης ιδιαίτερου δικαιώματος χρήσης χώρου εντός Χερσαίας Ζώνης Λιμένα κατά τα οριζόμενα [στις διατάξεις] του άρθρου 24 του ν. 2971/2001». Περαιτέρω, τέτοια έγκριση δεν παρεσχέθη ούτε με το υπ’ αριθμ. … έγγραφο της Γενικής Διεύθυνσης Λιμένων, Λιμενικής Πολιτικής και Ναυτιλιακών Επενδύσεων, το περιεχόμενο του οποίου περιγράφεται ανωτέρω στη σκέψη 8. Συνεπώς, η προσβαλλόμενη υπ’ αριθμ. … απόφαση του Δ.Σ. του Δ.Λ.Τ. Σίφνου, η οποία υπόκειται σε έγκριση, στερείται εκτελεστότητας και προσβάλλεται απαραδέκτως με την κρινόμενη αίτηση (βλ. ΣτΕ 935/2022). Κατά την γνώμη, όμως, του Αντιπροέδρου Ηλ. Μάζου, η κατά τα ανωτέρω “έγκριση” συνιστά απλώς πρόσθετο όρο για την εφαρμογή της παραχώρησης και η έλλειψή της δεν επάγεται έλλειψη εκτελεστότητας της απόφασης παραχώρησης (πρβλ. ΣτΕ 1879/1980 Ολομ.).

13 Επειδή, για τη θεμελίωση του εννόμου συμφέροντός του για την άσκηση της κρινομένης αιτήσεως ο πρώτος των αιτούντων επικαλείται την ιδιότητά του ως δημοτικού συμβούλου του Δήμου Σίφνου, ο οποίος κατά τη συνεδρίαση, κατά την οποία ελήφθη η υπ’ αριθμ. … απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Σίφνου (προσβαλλόμενη πράξη υπό στοιχείο ε΄), δεν υπερψήφισε την πρόταση της Δημάρχου για τη λειτουργία του υδατοδρομίου στον συγκεκριμένο χώρο, αλλά δήλωσε «παρών». Το δεύτερο των αιτούντων σωματείο με την επωνυμία … επικαλείται τους καταστατικούς σκοπούς του, στους οποίους περιλαμβάνεται η φροντίδα, η παρακολούθηση και η εξυπηρέτηση των αναγκών του οικισμού του Πλατύ Γιαλού και ο εξωραϊσμός γενικότερα της περιοχής του οικισμού. Ο τρίτος των αιτούντων αποτελεί αλιευτικό σύλλογο, ο οποίος εκπροσωπεί τα συμφέροντα των αλιέων της Σίφνου, τα επαγγελματικά σκάφη των οποίων χρησιμοποιούν τις εγκαταστάσεις του αλιευτικού καταφυγίου στον όρμο του Πλατύ Γιαλού. Οι λοιποί αιτούντες που νομιμοποιήθηκαν (έκτος έως ένατη), σύμφωνα με τα προσκομισθέντα στοιχεία, έχουν την ιδιότητα του ιδιοκτήτη παραθεριστικής κατοικίας ή του ιδιοκτήτη επιχειρήσεως που δραστηριοποιείται στον όρμο του Πλατύ Γιαλού. Όλοι οι ανωτέρω ισχυρίζονται ότι οι προσβαλλόμενες πράξεις, με τις οποίες επισπεύδεται η κατασκευή και λειτουργία υδατοδρομίου στη συγκεκριμένη θέση χωρίς να έχει εκδοθεί η απαιτούμενη κατά νόμο άδεια ίδρυσης και χωρίς να έχουν εγκριθεί περιβαλλοντικοί όροι για τη σχετική δραστηριότητα, συνεπάγονται την πρόκληση βλάβης στο φυσικό, οικιστικό και πολιτιστικό περιβάλλον της περιοχής. Εν όψει των ανωτέρω ιδιοτήτων που επικαλούνται και των προσκομιζομένων στοιχείων, με έννομο συμφέρον ασκούν οι αιτούντες την κρινόμενη αίτηση και, περαιτέρω, παραδεκτώς ομοδικούν προβάλλοντας κοινούς λόγους ακυρώσεως. Τα δε περί του αντιθέτου προβαλλόμενα από το καθ’ ου Δ.Λ.Τ. Σίφνου και την παρεμβαίνουσα εταιρεία πρέπει να απορριφθούν.

14. Επειδή, σύμφωνα με τους ορισμούς που παρατίθενται στο άρθρο 1 του ν. 4663/2020, η άδεια ίδρυσης υδατοδρομίου χορηγείται στον ενδιαφερόμενο, προκειμένου αυτός να προβεί στις απαιτούμενες ενέργειες για την κατασκευή του συνόλου των εγκαταστάσεων του υδατοδρομίου, ενώ η άδεια λειτουργίας υδατοδρομίου, η οποία επιτρέπει τη λειτουργία και εκμετάλλευση αυτού, χορηγείται υπό την προϋπόθεση ότι έχει εκδοθεί και είναι σε ισχύ η άδεια ίδρυσης υδατοδρομίου, έχει ολοκληρωθεί η κατασκευή του συνόλου των εγκαταστάσεων και έχει τοποθετηθεί ο απαιτούμενος εξοπλισμός του υδατοδρομίου. Στην αιτιολογική έκθεση του νόμου 4663/2020, επί των ρυθμίσεων του άρθρου 1 αναφέρονται, μεταξύ άλλων, τα εξής: «στο άρθρο αυτό εισάγεται νέος ορισμός για την “άδεια ίδρυσης” υδατοδρομίου με τον οποίο δεν απαιτείται η κατασκευή και η προμήθεια εξοπλισμού για τη χορήγησή της … Ο ενδιαφερόμενος με την απόκτηση της “άδειας ίδρυσης” επιτρέπεται να προβεί στις προβλεπόμενες από το νόμο ενέργειες για την κατασκευή του συνόλου των απαιτούμενων υποδομών και εγκαταστάσεων του υδατοδρομίου και αν επιθυμεί και στην προσθήκη του απαραίτητου εξοπλισμού του. Επιπλέον, αυτό ευνοεί τους δημόσιους φορείς που κατέχουν την άδεια ίδρυσης του υδατοδρομίου και δεν επιθυμούν τη λειτουργία του, να προβούν παράλληλα με την κατασκευή των υποδομών και λοιπών εγκαταστάσεων του υδατοδρομίου και στις απαραίτητες ενέργειες διαγωνιστικής διαδικασίας για τη λειτουργία του υδατοδρομίου». Από τα ανωτέρω συνάγεται ότι – πέραν των περιπτώσεων στις οποίες υποβάλλεται αίτηση για τη χορήγηση ενιαίας άδειας ίδρυσης και λειτουργίας υδατοδρομίου – η χορήγηση άδειας ίδρυσης υδατοδρομίου, η οποία εκδίδεται μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας ελέγχου της συνδρομής των όρων που τάσσονται κατά νόμο για την εγκατάσταση υδατοδρομίου σε συγκεκριμένη θέση, αποτελεί προϋπόθεση για την εκτέλεση των απαιτουμένων εργασιών για την κατασκευή του υδατοδρομίου και την εγκατάσταση του αναγκαίου εξοπλισμού, ώστε, στη συνέχεια, να εκδοθεί η άδεια λειτουργίας του υδατοδρομίου. Μόνον μετά την έκδοση της τελευταίας αυτής άδειας είναι δυνατή η θέση σε λειτουργία και η εκμετάλλευση του υδατοδρομίου. Σε περίπτωση, εξ άλλου, κατά την οποία ο κάτοχος της άδειας ίδρυσης υδατοδρομίου δεν επιθυμεί να εκμεταλλευθεί ο ίδιος το υδατοδρόμιο, συνάπτεται η σύμβαση υδατοδρομίου, με την οποία ο κάτοχος της άδειας ίδρυσης αναθέτει τη λειτουργία του υδατοδρομίου σε άλλον φορέα, στο όνομα του οποίου εκδίδεται η άδεια λειτουργίας αυτού. Σύμφωνα με τα προαναφερθέντα, η επιχείρηση οποιασδήποτε υλικής ενέργειας για την κατασκευή των εγκαταστάσεων του υδατοδρομίου και την τοποθέτηση του αναγκαίου για τη λειτουργία του εξοπλισμού, αλλά και η προκήρυξη διαγωνιστικής διαδικασίας από δημόσιο φορέα για την ανάθεση της κατασκευής και λειτουργίας του υδατοδρομίου και η σύναψη της σχετικής συμβάσεως (συμβάσεως υδατοδρομίου) προϋποθέτουν ότι έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία για την έκδοση άδειας ίδρυσης του υδατοδρομίου στο όνομα του εν λόγω δημόσιου φορέα.

15. Επειδή, εν προκειμένω, σύμφωνα με όσα εκτέθηκαν στην όγδοη σκέψη, το καθ’ ου Δ.Λ.Τ. Σίφνου έχει υποβάλει αίτηση για τη χορήγηση άδειας ίδρυσης υδατοδρομίου στον Πλατύ Γιαλό Σίφνου. Ενόσω εκκρεμούσε δε η διαδικασία εξέτασης του σχετικού αιτήματος, το Δ.Σ. του Δ.Λ.Τ. Σίφνου έλαβε την υπ’ αριθμ. … απόφαση για την εκμίσθωση με δημοπρασία χώρου στον Πλατύ Γιαλό Σίφνου για τη λειτουργία υδατοδρομίου. Ακολούθησε η προκήρυξη της σχετικής δημοπρασίας και η κατακύρωση του αποτελέσματος του διαγωνισμού στην παρεμβαίνουσα εταιρεία. Το αντικείμενο της σύμβασης, στη σύναψη της οποίας κατατείνουν οι κατά τα ανωτέρω παραδεκτώς προσβαλλόμενες πράξεις του Δ.Λ.Τ. Σίφνου, περιγράφεται στην υπ’ αριθμ. … Πρόσκληση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος, «για την εκμίσθωση του χωροθετημένου υδατοδρομίου στην περιοχή Πλατύς Γιαλός Σίφνου». Σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 3 της Πρόσκλησης, ο ανάδοχος αναλαμβάνει την υποχρέωση να προβεί στις απαραίτητες ενέργειες για την κατασκευή και λειτουργία του υδατοδρομίου, ορίζεται δε ότι το μίσθιο θα χρησιμοποιηθεί από τον μισθωτή για τη μακροχρόνια λειτουργία υδατοδρομίου, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία. Στο άρθρο 10 της Πρόσκλησης καθορίζονται οι ειδικότερες εργασίες, τις οποίες υποχρεούται να εκτελέσει ο ανάδοχος για την ολοκλήρωση της κατασκευής του υδατοδρομίου (περίφραξη και διαμόρφωση του χερσαίου χώρου, εγκατάσταση προβλήτας για την πρόσδεση των υδροπλάνων, εγκατάσταση υποδομής πυρόσβεσης, εγκατάσταση και εξοπλισμό του χώρου αναμονής και ελέγχου των επιβατών). Οι εργασίες αυτές προβλέπεται ότι πρέπει να ολοκληρωθούν εντός προθεσμίας τεσσάρων μηνών από την υπογραφή της σύμβασης, προκειμένου ο ανάδοχος να προχωρήσει στην έναρξη της λειτουργίας του υδατοδρομίου. Ορίζεται, επίσης, ότι ο ανάδοχος θα προβεί στις απαραίτητες ενέργειες για την πιστοποίηση των εγκαταστάσεων από την αρμόδια επιτροπή και τη λήψη της άδειας λειτουργίας. Περαιτέρω, στο ίδιο άρθρο της Πρόσκλησης καθορίζονται και οι υπηρεσίες, τις οποίες θα πρέπει να παρέχει ο ανάδοχος από την έναρξη λειτουργίας του υδατοδρομίου και καθ’ όλη τη διάρκεια της ισχύος της μίσθωσης. Οι υπηρεσίες αυτές είναι οι εξής: πρόσδεση υδροπλάνων για την αποβίβαση/επιβίβαση επιβατών, υποδοχή/εξυπηρέτηση/έλεγχος ασφαλείας, πληροφόρηση επιβατών, σκάφος ασφαλείας για την επιτήρηση των υδατοδιαδρόμων, φωλιά πυρόσβεσης, φύλαξη και ασφάλεια καθώς και συντήρηση και τεχνική υποστήριξη των εγκαταστάσεων. Οι όροι αυτοί της Πρόσκλησης Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα της συναφθείσας σύμβασης και δεσμεύουν τα συμβαλλόμενα μέρη. Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι η επίμαχη σύμβαση, στη σύναψη της οποίας κατατείνουν οι προσβαλλόμενες πράξεις, δεν αποτελεί απλή σύμβαση εκμίσθωσης χώρου, αλλά με αυτήν ανατίθεται στον ανάδοχο η υποχρέωση εκτέλεσης εργασιών για την ολοκλήρωση της κατασκευής του υδατοδρομίου και, κυρίως, η παροχή υπηρεσιών σχετικών με την εκμετάλλευση και λειτουργία του υδατοδρομίου στον συγκεκριμένο χώρο. Σύμφωνα με τα γενόμενα δεκτά στην προηγούμενη σκέψη, όμως, τόσο η προκήρυξη σχετικής διαγωνιστικής διαδικασίας, όσο και η κατακύρωση του αποτελέσματος αυτής και η σύναψη συμβάσεως με το ανωτέρω περιεχόμενο προϋποθέτουν ότι έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία για τη χορήγηση άδειας ίδρυσης υδατοδρομίου. Συνεπώς, μη νομίμως εκδόθηκαν οι παραδεκτώς προσβαλλόμενες πράξεις του Δ.Λ.Τ. Σίφνου πριν από την έκδοση άδειας ίδρυσης υδατοδρομίου στη συγκεκριμένη θέση, στον όρμο του Πλατύ Γιαλού Σίφνου. Για τον λόγο αυτό, βασίμως προβαλλόμενο, οι ως άνω προσβαλλόμενες πράξεις πρέπει να ακυρωθούν. Δεν συντρέχει, εξ άλλου, περίπτωση έκδοσης προδικαστικής αποφάσεως για τον καθορισμό προθεσμίας για την άρση της σχετικής πλημμέλειας, κατ’ εφαρμογήν της παραγράφου 3α του άρθρου 50 του π.δ. 18/1989, η οποία προστέθηκε με το άρθρο 22 του ν. 4274/2014 (Α΄ 147), όπως ισχυρίζεται το Δημόσιο, εν όψει της φύσεως της διαπιστωθείσας πλημμέλειας και του γεγονότος ότι η ακύρωση των προσβαλλομένων πράξεων είναι αναγκαία για την αποκατάσταση της νομιμότητας.

16. Επειδή, κατόπιν των ανωτέρω, πρέπει να γίνει δεκτή η κρινόμενη αίτηση, να ακυρωθούν οι υπ’ αριθμ. … αποφάσεις του Δ.Σ. του ΔΛΤ Σίφνου, καθώς και η υπ’ αριθμ. … Πρόσκληση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος του Δ.Λ.Τ. Σίφνου και να απορριφθούν οι παρεμβάσεις της εταιρείας … και του Υπουργού Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής.