Ο πρώτος μήνας του 2026 ολοκληρώθηκε με τις εξελίξεις σε εγχώριο και διεθνές σκηνικό να μην μας κάνουν ιδιαίτερα αισιόδοξους για το τι μέλλει γενέσθαι. Πέραν των εξελίξεων αυτών, υπάρχουν όμως και οι νομολογιακές εξελίξεις. Κάποιες από τις ενδιαφέρουσες αποφάσεις που δημοσιεύθηκαν ή δημοσιοποιήθηκαν τον Ιανουάριο του 2026, παρουσιάζονται παρακάτω.

Δημόσιες συμβάσεις

Πιο σημαντική απόφαση στον τομέα των δημοσίων συμβάσεων είναι η απόφαση του ΔΕΕ της 22.1.2026, στην υπόθεση C-812/24, LIPOR και PreZero Portugal, S.A., με την οποία φαίνεται με εμφαντικό τρόπο μια στροφή του αυθεντικού ερμηνευτή του ενωσιακού δικαίου προς την κάμψη της άκρατης τυπολατρίας (βλ. άρθρο Β. Χατζηγιαννάκη της 26.1.2026 σε nbdaily). Κατά το ΔΕΕ το ΕΕΕΣ δεν είναι υποχρεωτικό και επιτρέπονται εναλλακτικοί τρόποι απόδειξης, ενώ τα κράτη – μέλη έχουν ευρεία ευχέρεια να θεσπίζουν κανόνες για τη διευκρίνηση και συμπλήρωση των προσφορών.

Σε μια από τις σπάνιες περιπτώσεις που το ΕΔΔΑ ασχολείται με δημόσιες συμβάσεις εξέδωσε μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα απόφαση ως προς τις συνέπειες της συμπεριφοράς του αναδόχου κατά την ανάθεση μιας σύμβασης. Με την απόφαση της 07.01.2025 UAB Profarma και UAB Bona Diagnosis κατά Λιθουανίας (προσφ. αριθ. 46264/22 και 50184/22) κρίθηκε ότι δεν παραβιάζεται το άρθρο 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ και δη το δικαίωμα στην περιουσία από την ακύρωση δημοσίων συμβάσεων για αγορά τεστ COVID-19 και την επιστροφή υπερβολικά καταβληθέντων ποσών. Το ΕΔΔΑ, παρά το γεγονός ότι υπήρξε συνυπαιτιότητα της αναθέτουσας αρχής, στήριξε την κρίση του στην υπαίτια συμπεριφορά του αναδόχου, ο οποίος είχε συμβάλει στο να διογκωθούν οι τιμές (πηγή: www.echrcaselaw.com).

Η ανάγκη ουσιαστικής έρευνας αγοράς, προκειμένου να αποφεύγονται τέτοια φαινόμενα, επισημάνθηκε από το Ελεγκτικό Συνέδριο στην υπ’ αριθ. 1165/2025 του 7ου Τμήματος, ως αναγκαία προϋπόθεση για την ορθή τεκμηρίωση προϋπολογισθείσας δαπάνης.  (πηγή: www.sakkoulas-online.gr).

Στο ίδιο πνεύμα το Στ’ Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου (Β’ Θερινό) με την υπ’ αριθ. 213/2025 πράξη του έκρινε ότι ναι μεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις για προσφυγή στη διαδικασία του άρθρου 32 παρ. 2 περ. β’ υποπερ. γγ’ του Ν. 4412/2016 για προμήθεια θεραπευτικών αγωγών του αντιικού μονοκλωνικού φαρμάκου, για λόγους προστασίας σχετικών αποκλειστικών δικαιωμάτων επί της παραγωγής (διανοητικής ιδιοκτησίας) και της διανομής (εμπορίας) του συγκεκριμένου φαρμάκου, ωστόσο αφενός μεν δεν αιτιολογήθηκε από το Υπουργείο Υγείας η ανάγκη προμήθειας τόσο μεγάλης ποσότητας φαρμάκων (αξίας άνω των 60.000.000 ευρώ με ΦΠΑ και προαίρεση) σε περίοδο που ο COVID-19 δεν είναι σε έξαρση και αφετέρου το σχέδιο σύμβασης περιείχε ρήτρες που δεν έθεταν σε υπέρτερη θέση το Δημόσιο, αλλά τουναντίον περιείχαν όρους παραίτησης από το δικαίωμά του να επιβάλει ποινικές ρήτρες. Τέλος, δεν τηρήθηκε η νόμιμη διαδικασία προηγούμενης αξιολόγησης της προσφοράς από γνωμοδοτικό όργανο. Για τους ανωτέρω λόγους κρίθηκε ότι κωλύεται η υπογραφή της σύμβασης.

Ως προς τις υποθέσεις από διαφορές στο προσυμβατικό στάδιο, το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στον εντοπισμό των ασυνήθιστα χαμηλών προσφορών. Η απόφαση του Διοικητικού Εφετείου Χανίων 118/2025 αναλύει την έννοια της υπεργολαβίας και καταλήγει ότι η ανάθεση εργασιών σε τρίτο, η οποία προκύπτει κατά την αιτιολόγηση ασυνήθιστα χαμηλής προσφοράς, δεν συνιστά άνευ άλλου τινός υπεργολαβία (πηγή: www.sakkoulas-online.gr). Αντίστοιχα το Διοικητικό Εφετείο Λάρισας με την υπ’ αριθ. 24/2025 απόφασή του έκρινε ότι η μίσθωση μηχανημάτων ή οχημάτων με χειριστές δεν στοιχειοθετεί αυτομάτως υπεργολαβία  (πηγή: www.qualex.gr).

Πάντως, ο εσφαλμένος υπολογισμός του εργατικού κόστους, κατά την αιτιολόγηση της προσφοράς, σε σημείο που να παραβιάζεται η εργατική νομοθεσία, συνιστά αυτοτελή λόγο απόρριψης της προσφοράς και δεν επιτρέπεται η διόρθωση των υπολογισμών εκ μέρους του αναδόχου, όπως κρίθηκε με την υπ’ αριθ. 589/2025 απόφαση του Διοικητικού Εφετείου Θεσσαλονίκης και την υπ’ αριθ. 3/2026 απόφαση του Διοικητικού Εφετείου Λάρισας.

Το ίδιο Δικαστήριο με την υπ’ αριθ.147/2025 απόφαση δέχθηκε ότι καθ’ υπέρβασιν εξουσίας η ΕΑΔΗΣΥ προέβη στον υπολογισμό του εργατικού κόστους, μεταβάλλοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο τον ισχυρισμό της προσφυγής, χωρίς να καταλήγει ότι ο τρόπος υπολογισμού του προσφέροντος παραβιάζει τη διακήρυξη ή τον νόμο  (πηγή: www.sakkoulas-online.gr).

Με την υπ’ αριθ. 157/2025 απόφαση του Διοικητικού Εφετείου Τρίπολης κρίθηκε ότι οικονομικός φορέας που άσκησε προδικαστική προσφυγή κατά προσφοράς ανταγωνιστή του, η οποία έγινε δεκτή με απόφαση της ΕΑΔΗΣΥ και με την ίδια απόφαση κρίθηκε απορριπτέα και η δική του προσφορά, με έννομο συμφέρον ασκεί παρέμβαση επί της αίτησης αναστολής ακύρωσης του ανταγωνιστή του, ακόμη και αν δεν προσβάλει το δικό του αποκλεισμού, έχοντας κατά συνέπεια αποκλειστεί οριστικά κατά το χρόνο άσκησης της παρέμβασης.

Με την υπ’ αριθ. 1731/2025 απόφαση του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών κρίθηκε ότι σε περίπτωση που η αναθέτουσα αρχή κοινοποιήσει απόφαση αξιολόγησης των προσφορών του διαγωνισμού πριν την απόφαση κατακύρωσης, κατά παράβαση του άρθρου 100 του Ν. 4412/2016, το οποίο προβλέπει την κοινοποίηση της κατακυρωτικής, στην οποία ενσωματώνονται οι προγενέστερες πράξεις, η προθεσμία άσκησης προσφυγής δεν εκκίνησε από την πρόωρη κοινοποίηση, λαμβάνοντας υπ’ όψιν ότι η αναθέτουσα αρχή προδήλως στερείται εξουσίας διάθεσης των δικονομικών κανόνων, και άρα να προβεί, προώρως, στην ανάρτηση της πράξης αυτής μέσω σχετικού μηνύματος στον ηλεκτρονικό τόπο του διαγωνισμού, το οποία μήνυμα, μάλιστα, ανακάλεσε στη συνέχεια. Ενόψει και του λίαν συντόμου χρονικού διαστήματος κατά το οποίο ήταν δυνητικώς εφικτή η πρόσβαση των οικονομικών φορέων στο περιεχόμενο του εν λόγω ηλεκτρονικού μηνύματος της αναθέτουσας αρχής, κρίθηκε ότι δεν στοιχειοθετείται ότι η αιτούσα έλαβε πλήρη γνώση του περιεχομένου της πράξης και της αιτιολογίας της κατά το παραπάνω πρόωρο στάδιο (πηγή: www.qualex.gr).

Ένα ιδιαίτερο ζήτημα τέθηκε στην περίπτωση της υπ’ αριθ. 655/2025 απόφασης της 7μελούς Σύνθεσης του Δ’ Τμήματος. Το Ανώτατο Ακυρωτικό προβληματίστηκε ως προς τη φύση μιας σύμβασης δωρεάς υπό όρο, και συγκεκριμένα της ανάθεσης των υπηρεσιών συντήρησης. Τέθηκε το ζήτημα κατά πόσον η σύμβαση αυτή υποκρύπτει δημόσια σύμβαση και αν η διαφορά αυτή εμπίπτει στη δικαιοδοσία των διοικητικών δικαστηρίων. Εν όψει των διαφορετικών απόψεων που υποστηρίχθηκαν η υπόθεση παραπέμφθηκε στην Ολομέλεια του Δικαστηρίου (πηγή: www.sakkoulas-online.gr).

Με την απόφαση του 7ου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου 1154/2025 κρίθηκε ότι οι αποφάσεις που εκδίδονται επί προσφυγών ανάκλησης κατά πράξεων των Κλιμακίων ή των Επιτρόπων δεν υπόκεινται σε τριτανακοπή  (πηγή: www.sakkoulas-online.gr).

Με την υπ’ αριθ. 1238/2025 απόφαση του 7ου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου (Στ’ Θερινό) κρίθηκε ότι ο εκ των υστέρων έλεγχος συμπληρωματικής σύμβασης, της οποίας οι εργασίες εκτελέστηκαν για λόγους κατεπείγοντος, επιτρέπεται, κατ’ εξαίρεση, μόνον εφόσον συντρέχουν σωρευτικά οι προβλεπόμενες στο άρθρο 155 του ν. 4412/2016 προϋποθέσεις.

Με την υπ’ αριθ. 62/2026 απόφαση του 7ου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου κρίθηκε ότι έκρινε ότι για τη νομιμότητα της παράτασης του χρόνου παράδοσης των υλικών των υλικών είναι αναγκαία η συνδρομή των προϋποθέσεων του άρθρου 132 του ν. 4412/2016 περί τροποποίησης συμβάσεων κατά τη διάρκειά τους, όπως προβλέπεται στο άρθρο 206 το οποίο παραπέμπει στο άρθρο 132 αλλά και κατ’ επιταγή των αρχών της διαφάνειας της ίσης μεταχείρισης και του ακώλυτου ανταγωνισμού που ισχύουν και κατά το στάδιο εκτέλεσης της σύμβασης και εφόσον ο χρόνος της σύμβασης δεν παρατάθηκε κατά την διάρκειά της, αλλά εγκρίθηκε εκπροθέσμως η τροποποίηση της προθεσμίας και της συνολικής προθεσμίας εκτέλεσης της σύμβασης, μη νομίμως έλαβε χώρα η τροποποίηση της σύμβασης μετά το χρόνο λήξης της (πηγή: www.elsyn.gr).

Το Διοικητικό Εφετείο Αθηνών με την 1511/2025 απόφασή του απέρριψε ως απαράδεκτη αγωγής για καταβολή συμβατικού ανταλλάγματος σε σύμβαση παροχής υπηρεσιών, χωρίς να έχει εκδοθεί πρωτόκολλο παραλαβής ή να έχει τηρηθεί η διαδικασία για την αυτοδίκαιη έγκρισή του και εν συνεχεία η άσκηση προσφυγής κατά τυχόν βλαπτικών πράξεων (πηγή: www.qualex.gr).

Με την υπ’ αριθ. 3663/2025 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών έγινε δεκτή έφεση και αγωγή αναδόχου για αποζημίωση αναδόχου λόγω υπέρμετρης επιμήκυνσης συμβατικού χρόνου δημοσίου έργου, με επίκληση άρθρων 200, 288 και 388 ΑΚ σε σύμβαση δημόσιου έργου με πάγιο τίμημα. Το Εφετείο δέχθηκε την αγωγή ως νομικά βάσιμη και εφαρμόσιμες τις διατάξεις του ΑΚ, ως αναγκαστικού δικαίου, παρά τον συμβατικό όρο παραπομπής στον Ν. 1418/1984, αναγνωρίζοντας τη δυνατότητα εφαρμογής του άρθρου 288 ΑΚ σε δημόσια έργα με παγιοποιημένο εργολαβικό αντάλλαγμα, όταν αποδεικνύεται υπέρμετρη μεταβολή των συνθηκών και επιβάρυνση του εργολάβου χωρίς δική του υπαιτιότητα. (πηγή: www.qualex.gr).

Διοικητικό δίκαιο

Με την απόφαση 1233/2025 της Επταμελούς Σύνθεσης του Β’ Τμήματος κρίθηκε που αφορούσε την παραγραφή φορολογικών αξιώσεων, κρίθηκε ότι αναγκαία για τη διακοπή της παραγραφής η έγκυρη κοινοποίηση της καταλογιστικής πράξης και ότι αντίκεται στις αρχές της φανερής δράσης της Διοίκησης και της ασφάλειας δικαίου η πρόβλεψη περί διακοπής παραγραφής με την έκδοση της πράξης χωρίς την κοινοποίησή της (πηγή: www.qualex.gr).

Με την υπ’ αριθ. 240/2025 απόφαση της Επιτροπής Αναστολών του Δ΄ Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας, η οποία αφορούσε την υποχρέωση ή μη της Ελληνικής Αστυνομίας να εκδώσει διαβατήριο λαμβάνοντας υπ’ όψιν παλαιού τύπου ταυτότητα, έγινε δεκτή αίτηση αναστολής, κατ’ επίκληση της παλαιότερης νομολογίας (ΣτΕ 1602/2021) και της βλάβης του ενδιαφερομένου και διατάχθηκε ως προσωρινό μέτρο και μέχρι την τελική έκβαση της κύριας δίκης, η Ελληνική Αστυνομία να λάβει υπόψη το δελτίο ταυτότητας παλαιού τύπου που υπέβαλε ο ενδιαφερόμενος για την εξέταση του αιτήματος χορήγησης διαβατηρίου. Η αίτηση ακύρωσης, πάντως, απορρίφθηκε για τυπικούς λόγους με την υπ’ αριθ. 64/2026 απόφαση του Δ΄ Τμήματος και συνεπώς έπαψε να ισχύει το προσωρινό μέτρο (πηγή: lifo.gr).

Σε άλλη περίπτωση ανάκλησης δελτίου ταυτότητας, λόγω απώλειας της ελληνικής ιθαγένειας, με την 18/2026 απόφαση του Δ’ Τμήματος κρίθηκε ότι εφόσον η απώλεια της ιθαγένειας έχει λάβει χώρα με διοικητική πράξη που δεν ανετράπη, η ανάκληση του δελτίου ταυτότητας είναι υποχρεωτική και δεν εξετάζονται ισχυρισμοί, όπως η αρχή της αναλογικότητας και της χρηστής διοίκησης. Σε περίπτωση, όμως, η απώλεια της ιθαγένειας οδηγεί και σε απώλεια της ιδιότητας του πολίτη της Ένωσης, εξετάζεται η τήρηση της αρχής της αναλογικότητας ιδίως ως προς τις συνέπειες σε σχέση με το σκοπό που επιδιώκει ο εθνικός νομοθέτης, τη φυσιολογική εξέλιξη της οικογενειακής και επαγγελματικής του ζωής, από τη σκοπιά του δικαίου της Ένωσης. Οι αρμόδιες εθνικές αρχές και, ενδεχομένως, τα εθνικά δικαστήρια πρέπει να βεβαιωθούν ότι μια τέτοια απώλεια της ιθαγένειας συνάδει προς τα θεμελιώδη δικαιώματα που κατοχυρώνονται στον Χάρτη και, ιδιαίτερα, προς το δικαίωμα στον σεβασμό της οικογενειακής ζωής, όπως αυτό κατοχυρώνεται στο άρθρο 7 του ΧΘΔΕΕ, άρθρο που πρέπει να ερμηνεύεται σε συνδυασμό με την υποχρέωση να λαμβάνεται υπόψη το υπέρτατο συμφέρον του παιδιού, το οποίο αναγνωρίζεται στο άρθρο 24 παρ. 2 του ΧΘΔΕΕ.

Με την υπ’ αριθ. Α384/2025 απόφαση του Διοικητικού Εφετείου Πατρών κρίθηκε ότι στις κυρώσεις για την άρνηση παροχής πληροφορικών από εργοδότη στο ΣΕΠΕ εφαρμόζονται οι αρχές της αναδρομικής εφαρμογής της ηπιότερης κύρωσης και Jura Novit Curia (πηγή: www.sakkoulas-online.gr).

Στο ίδιο μήκος κύματος το ΕΔΔΑ με την απόφαση της 10.7.2025 Wulffaert και Wulffaert Beheer NV κατά Βελγίου (προσφ. αριθ. 76634/16) έκρινε ότι σε περίπτωση πολεοδομικών παραβάσεων εφαρμόζεται η αρχή της αναδρομικής εφαρμογής ηπιότερου νόμου, στην περίπτωση που με νεότερη διάταξη για τις εργασίες δεν απαιτούνταν πλέον οικονομική άδεια και ότι η αρχή αυτή εφαρμόζεται όχι μόνο σε περίπτωση μεταβολής της νομοθεσίας, αλλά και άλλων κανονιστικών πράξεων (πηγή: www.echrcaselaw.com).

Το Διοικητικό Εφετείο Χανίων με την 6/2025 απόφασή του υπέρβαλε προδικαστικά ερωτήματα στο ΣτΕ προβληματιζόμενο ως προς τη συνταγματικότητα σώρευσης πειθαρχικών κυρώσεων σε βάρος εκπαιδευτικού που δεν επέδειξε αρνητικό τεστ για τον COVID-19 και της στέρησης των αποδοχών, αλλά και ως προς την αναγνώριση στο πρόσωπό του συγγνωστής νομικής πλάνης ως προς τις πειθαρχικές κυρώσεις λόγω της αμφισβήτησης εκ μέρους του της συνταγματικότητας των μέτρων  (πηγή: www.sakkoulas-online.gr).

Με την απόφαση 801/2025 της Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου κρίθηκε ότι είναι συνταγματικά επιτρεπτή η διαφορετική μεταχείριση των εκπαιδευτικών σε ζητήματα χορήγηση εκπαιδευτικής άδειας και συνακόλουθης υποχρέωσης παραμονής στην υπηρεσία για χρονικό διάστημα τριπλάσιο της άδειας (πηγή: www.sakkoulas-online.gr).

Με την υπ’ αριθ. 1378/2025 απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, το οποίο είχε ως αντικείμενο τις ασφαλιστικές εισφορές για οικοδομικά έργα, κρίθηκε ότι ναι μεν κατ’ αρχήν εφαρμόζεται το σύστημα αντικειμενικού προσδιορισμού, ωστόσο – υπό το πρίσμα της αρχής της αντιστοιχίας ασφαλιστικής εισφοράς και απασχόλησης – είναι δυνατή η ανταπόδειξη των εισφορών βάσει των υποχρεωτικά τηρούμενων ασφαλιστικών στοιχείων, χωρίς να μπορεί να ζητηθεί από τον εργοδότη να προσκομίσει και άλλα στοιχεία (πηγή: www.qualex.gr).

Με την υπ’ αριθ. 1756/2025 απόφαση της Επταμελούς Σύνθεσης του Α’ Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας  σχετικά με τα αναλογικά δικαιώματα αποδιδόμενα στον Συμβολαιογραφικό Σύλλογο από κρατικά συμβόλαια, κρίθηκε ότι αυτά συνιστούν αμοιβή του Συμβολαιογράφου και όχι επιβάρυνση υπέρ τρίτου (πηγή: www.qualex.gr).

To Μονoμελές Διοικητικό Πρωτοδικείο Αθηνών με την υπ’ αριθ. 12464/2025 απόφασή του έκρινε ότι το δικαίωμα του Δήμου για βεβαίωση (καταλογισμό) τελών αποσβέννυται,  με την πάροδο άπρακτης πενταετούς αποσβεστικής προθεσμίας, η οποία αρχίζει από τη λήξη του οικονομικού έτους, στο οποίο ανάγονται τα οικεία ποσά τέλους ή φόρου και η διαταξη του άρθρου 32 του ν. 4304/2014 με έναρξη ισχύος από 23.10.2014, δεν μπορεί να καταλάβει κατά τρόπο συνταγματικώς ανεκτό αξιώσεις που ανάγονται σε προγενέστερα έτη και συνεπώς η ημερομηνία έναρξης του χρόνου παραγραφής για κάθε ένα εκ των ανωτέρω ετών είναι προγενέστερη του προηγούμενου της δημοσίευσης του νόμου αυτού ημερολογιακού έτους (πηγή: www.dsanet.gr).

Με την υπ’ αριθ. 2466/2025 απόφαση του ΣτΕ κρίθηκε ότι η νομοθεσία για τη λειτουργία και  ίδρυση των κοιμητηρίων εντάσσεται, κατ’ αρχήν στη νομοθεσία περί οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης, με τις σχετικώς αναφυόμενες διαφορές να εμπίπτουν στην ακυρωτική αρμοδιότητα του Διοικητικού Εφετείου, αλλά όταν η προσβαλλόμενη διοικητική πράξη εκδίδεται κατά πλημμελή εφαρμογή των επιμέρους ρυθμίσεων της ως άνω νομοθεσίας, καθώς και της συναφούς προς αυτήν, που ρυθμίζει τις προϋποθέσεις ίδρυσης και λειτουργίας νεκροταφείων από πολεοδομική, χωροταξική ή περιβαλλοντική άποψη, ο προέχων χαρακτήρας της αναφυόμενης διαφοράς εντοπίζεται ακριβώς στο πολεοδομικό, χωροταξικό ή περιβαλλοντικό σκέλος της λειτουργίας τους και άρα εμπίπτει στην αρμοδιότητα του Συμβουλίου της Επικρατείας (πηγή: nomosphysis.org.gr).

Με τις υπ’ αριθ. 6 και 7 /2026 αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας απορρίφθηκαν αιτήσεις ακυρώσεως σωματείων και φυσικών προσώπων της περιοχής Μονεμβασίας κατά αποφάσεων του Υπουργείου Πολιτισμού, των περιβαλλοντικών αρχών και του Δήμου Μονεμβασίας, σχετικών με την εγκατάσταση εναερίου αναβατορίου στην Άνω Πόλη της Μονεμβασίας (πηγή: www.adjustice.gr).

Το Ελεγκτικό Συνέδριο, με την υπ’ αριθ. 1020/2025 απόφαση του 2ου Τμήματος, έκρινε ότι δεν συντρέχει περίπτωση βαριάς αμέλειας λόγω καθιερωμένης πρακτικής και νομικής ασάφειας, και άρα δεν υφίσταται καταλογιστέα ευθύνη μελών Δ.Σ. δημοτικής επιχείρησης για έγκριση συμβάσεων παροχής υπηρεσιών χωρίς τήρηση υποχρεωτικών διαδικαστικών απαιτήσεων (πηγή: www.qualex.gr).

Με την υπ’ αριθ. 333/2025 απόφαση του Διοικητικού Εφετείου Κομοτηνής κρίθηκε ότι συντρέχει αστική ευθύνη Δήμου από παράνομες παραλείψεις κατά την επίβλεψη δημοσίου έργου που οδήγησαν σε θανατηφόρο ατύχημα, η οποία είναι αυτοτελής από την ευθύνη του αναδόχου, με τον οποίο ευθύνεται αλληλεγγύως και εις ολόκληρον ο κύριος του έργου (πηγή: www.qualex.gr).

Με την απόφαση της 29.01.2026, Bundeswettbewerbsbehörde, C-311/24, το ΔΕΕ, ερμηνεύοντας το άρθρο 6 της οδηγίας (ΕΕ) 2019/633 σχετικά με τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές στις σχέσεις μεταξύ επιχειρήσεων στην αλυσίδα εφοδιασμού γεωργικών προϊόντων και τροφίμων, έκρινε ότι είναι επιτρεπτή η επιβολή ενός ενιαίου προστίμου για πλείονες απαιτήσεις πληρωμής, οι οποίες δεν σχετίζονται με την πώληση γεωργικών προϊόντων και τροφίμων, και τις οποίες ένας αγοραστής απευθύνει ταυτόχρονα σε διάφορους προμηθευτές βάσει ενιαίας βούλησης, το οποίο δεν πρέπει να υπερβαίνει ένα σταθερό ποσό, υπό την προϋπόθεση ότι η εθνική αρχή επιβολής ή το εθνικό δικαστήριο που είναι αρμόδιο για την επιβολή κυρώσεων όσον αφορά την εν λόγω παράβαση διαθέτει την απαιτούμενη διακριτική ευχέρεια για την επιβολή προστίμου το οποίο, λαμβανομένων υπόψη της φύσεως, της διάρκειας, της συχνότητας και της σοβαρότητας της εν λόγω παραβάσεως, να είναι αποτελεσματικό, αναλογικό και αποτρεπτικό (πηγή: infocuria.curia.europa.eu).

Το ΔΕΕ, με την απόφαση της 29.1.2026, PB κατά ΕΣΕ (Décision de non-reclassement), C-727/23 P, επαναλαμβάνοντας την πάγια νομολογία του έκρινε ότι δεν είναι επιτρεπτή η συμπλήρωση της αιτιολογίας μιας διοικητικής πράξης ενώπιον του Δικαστηρίου, διακρίνοντας τις περιπτώσεις πλήρους έλλειψης αιτιολογίας με αυτές της συμπλήρωσης ανεπαρκούς αιτιολογίας. Μόνο στην περίπτωση συμπλήρωσης ανεπαρκούς αιτιολογίας είναι επιτρεπτή η συμπλήρωση, αλλά και πάλι εφόσον συντρέχουν εξαιρετικές περιπτώσεις (πηγή: infocuria.curia.europa.eu). Θα είχε ενδιαφέρον αν η νομολογία αυτή θα μπορούσε να επεκταθεί και στις περιπτώσεις προδικαστικών προσφυγών στις δημόσιες συμβάσεις, όπου προβλέπεται η δυνατότητα της αναθέτουσας αρχής να αιτιολογεί το πρώτον την πράξη της στο πλαίσιο αντίκρουσης της προδικαστικής προσφυγής.

Με την υπ’ αριθμ. 1822/2025 απόφαση του Β’ Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας κρίθηκε ότι οι αποφάσεις ΦοΔΣΑ, με τις οποίες επιβλήθηκαν χρεώσεις σε ΚΔΑΥ για τη διάθεση του υπολείμματος επεξεργασίας αποβλήτων συσκευασίας σε ΧΥΤΑ, έχουν κανονιστικό χαρακτήρα. Για τη δημοσίευση των προσβαλλόμενων κανονιστικών αποφάσεων του Δ.Σ. του Ε.Δ.Σ.Ν.Α. απαιτείτο, σωρευτικώς, η τοιχοκόλληση της κανονιστικής απόφασης στο κατάστημα του Συνδέσμου καθώς και η δημοσίευση περίληψης της απόφασης, σε ημερήσια ή εβδομαδιαία εφημερίδα της Περιφέρειας Αττικής, παράλειψη η οποία δεν μπορεί να καλυφθεί από την ανάρτηση στο ΔΙΑΥΓΕΙΑ. Επιπλέον, κρίθηκε ότι δεν είναι νόμιμη για την επιβολή ανταποδοτικών τελών ταφής στα ΚΔΑΥ, διότι το κόστος διάθεσης του υπολείμματος βαρύνει τους Δήμους της Αττικής και όχι τα ΚΔΑΥ.

Διοικητική δικονομία

Όσον αφορά ζητήματα διοικητικής δικονομίας, ενδιαφέρον έχει η απόφαση του Ε’ Τμήματος του ΣτΕ 2339/2025, κατά την οποία το Δικαστήριο οφείλει, στο πλαίσιο του αυτεπάγγελτου ελέγχου του εννόμου συμφέροντος, να εκφέρει παρεμπίπτουσα κρίση ως προς το ιδιοκτησιακό καθεστώς ακινήτου, εφόσον αμφισβητείται με καταλλήλως τεκμηριωμένους ισχυρισμούς του αντιδίκου (πηγή: www.sakkoulas-online.gr).

Με την υπ’ αριθ. 1725/2025 απόφαση του Ε’ Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας αναγνωρίστηκε έννομο συμφέρον ανταγωνίστριας επιχείρησης να προσβάλει την παράνομη άδεια αλλαγής χρήσης κτιρίου (πηγή: www.sakkoulas-online.gr).

Η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας με την υπ’ αριθ. 335/2025 απόφαση της Ολομέλειας έκρινε κατά πλειοψηφία ότι η αξίωση από παράνομη παράλειψη επιστροφής πιστωτικού υπολοίπου είναι φορολογική αξίωση και ερείδεται επί παράνομης πράξης ή παράλειψης της φορολογικής αρχής, η οποία εφόσον δεν προσβληθεί με προσφυγή, καθίσταται αμετάκλητη με συνέπεια να μην είναι δυνατή η άσκηση αγωγής αποζημίωσης, πριν την άσκηση προσφυγής, αφού δεν είναι επιτρεπτός ο παρεμπίπτων έλεγχος της διοικητικής πράξης (πηγή: www.qualex.gr).

Με την υπ’ αριθ. 1377/2025 απόφαση της Επταμελούς Σύνθεσης του Α’ Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας  διαπιστώθηκε αυτεπαγγέλτως  ότι το Μονομελές Διοικητικό Εφετείο υπερέβη τις αρμοδιότητές του, καθώς δεν εξέτασε την καθ’ ύλην αναρμοδιότητα του Μονομελούς Διοικητικού Πρωτοδικείου Ναυπλίου. Μετά τον έλεγχο των προϋποθέσεων παραδεκτού του άρθρου 12 παρ. 1 του Ν. 3900/2010, εξέτασε αυτεπαγγέλτως το ζήτημα της αρμοδιότητας, και αναίρεσε την απόφαση αναπέμποντας, για λόγους οικονομίας της δίκης, την υπόθεση για εκδίκαση στο Τριμελές Διοικητικό Πρωτοδικείο Ναυπλίου, το οποίο είναι το αρμόδιο δικαστήριο για την εκδίκαση της διαφοράς (πηγή: www.qualex.gr).

Με την απόφαση 21/2025 το Διοικητικό Εφετείο Χανίων αναγνώρισε ότι συντρέχει περίπτωση ανωτέρας βίας στο πρόσωπο του δικηγόρου, στην περίπτωση αιφνίδιας ασθένειας του τέκνου του (πηγή: www.sakkoulas-online.gr).

Αστικό δίκαιο

Με την υπ’ αριθ. 1278/2025 απόφαση του Αρείου Πάγου κρίθηκε ως καταχρηστικός και άρα άκυρος ασφαλιστικός όρος περί εξαίρεσης συγγενών παθήσεων από την κάλυψη. Μια τέτοια εξαίρεση περιορίζει υπέρμετρα τις συμβατικές υποχρεώσεις και ευθύνες της ασφαλιστικής επιχείρησης και διαταράσσει τη συμβατική ισορροπία κατά τέτοιο τρόπο ώστε να επέρχεται ματαίωση του σκοπού της ασφαλιστικής σύμβασης που είναι η κάλυψη της μελλοντικής και αβέβαιης αιφνίδιας οικονομικής ανάγκης του ασφαλισμένου, διαψεύδοντας την εύλογη προσδοκία αυτού για κάλυψη ασθενειών που προέκυψαν μεν μετά τη σύναψη της σύμβασης αλλά οφείλονταν σε εκ γενετής πάθηση που δεν γνώριζε κατά το χρόνο σύναψής της (πηγή: www.sakkoulas-online.gr).

Με την υπ’ αριθ. 1642/2025 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών κρίθηκε ότι είναι άκυρη η καταγγελία σύμβασης εργασίας λόγω διάκρισης φύλου εξαιτίας υποβολής εργαζομένης σε εξωσωματική γονιμοποίηση (πηγή: www.sakkoulas-online.gr).

Με την απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών 6465/2025 κρίθηκε η ακυρότητα ΓΟΣ για υπολογισμό των τόκων με βάση έτος 360 ημερών σε στεγαστικά δάνεια (πηγή: www.sakkoulas-online.gr).

Ο Άρειος Πάγος με την υπ’ αριθ. 938/2025 απόφασή του έκρινε ότι διατηρείται η ευθύνη ομορρύθμου εταίρου και μετά την αποχώρησή του από την εταιρεία για τα πριν την αποχώρηση εταιρικά χρέη  (πηγή: www.sakkoulas-online.gr).

Με την απόφαση του ΔΕΕ της 29.01.2026, Fondazione Teatro alla Scala di Milano, C-668/24, κρίθηκε ότι η ρήτρα 5 της συμφωνίας-πλαισίου για την εργασία ορισμένου χρόνου, δεν αντιτίθεται σε εθνική ρύθμιση, όπως αυτή έχει ερμηνευθεί από ανώτατο εθνικό δικαστήριο, κατά την οποία οι κανόνες περί αυτόματης μετατροπής των συμβάσεων που καταχρηστικώς ανανεώνονται σε σύμβαση εργασίας αορίστου χρόνου δεν έχουν εφαρμογή στον κλάδο δραστηριότητας των ιδρυμάτων λυρικής τέχνης και συμφωνικής μουσικής, και η οποία προβλέπει, ως μέτρα επιβολής κυρώσεων για την καταχρηστική χρησιμοποίηση διαδοχικών συμβάσεων εργασίας ορισμένου χρόνου στον κλάδο αυτόν, αφενός, τη δυνατότητα χορήγησης ενός ελάχιστου ποσού ως αποζημίωσης για την προκληθείσα ζημία, η οποία μπορεί να αποδειχθεί βάσει τεκμηρίου, υπό την επιφύλαξη της χορήγησης αποζημίωσης για μεγαλύτερη ζημία, και, αφετέρου, τη δυνατότητα στοιχειοθέτησης της ευθύνης των διευθυντικών στελεχών των εν λόγω ιδρυμάτων σε περίπτωση βαριάς αμέλειας ή εκ προθέσεως παράβασης εκ μέρους τους της σχετικής με τις συμβάσεις αυτές εθνικής νομοθεσίας, υπό την προϋπόθεση ότι τα ανωτέρω μέτρα καθιστούν δυνατή την επιβολή αποτελεσματικών κυρώσεων για τη διαπιστωθείσα κατάχρηση (πηγή: infocuria.curia.europa.eu).

Πολιτική δικονομία

Το τελευταίο χρονικό διάστημα παρατηρείται αυξημένη κινητικότητα στην νομολογία ως προς την ενεργητική νομιμοποίηση κατά την έκδοση διαταγών πληρωμής ή διενέργειας πράξεων αναγκαστικής εκτέλεσης. Παράδειγμα η απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών 6390/2025 κατά την οποία υφίσταται υποχρέωση συγκοινοποίησης των νομιμοποιητικών εγγράφων του καθολικού ή ειδικού διάδοχου για την έναρξη ή συνέχιση της αναγκαστικής κατάσχεσης (πηγή: www.sakkoulas-online.gr).

Με την 482/2025 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λαμίας κρίθηκε ότι η μη εμπρόθεσμη επίδοση, ή η μη επίδοση καθόλου ή η, προς μη επίδοση εξομοιούμενη, μη νόμιμη (ελαττωματική) επίδοση της διαταγής πληρωμής, μέσα στην νόμιμη προθεσμία, επιφέρει ανατροπή της ισχύος της, η  οποία  δεν  είναι υποχρεωτικό να προβληθεί με λόγο ανακοπής, κύριο ή πρόσθετο, και με επίκληση συνδρομής δικονομικής βλάβης, αφού ούσα αυτοδίκαιη, καθότι ο νόμος απαιτεί με ποινή ακυρότητας την πραγματοποίηση της επίδοσης,  λαμβάνεται υπόψη και αυτεπαγγέλτως από το Δικαστήριο σε κάθε στάση της πρωτοβάθμιας ή δευτεροβάθμιας δίκης, χωρίς πάντως να  αποκλείεται  σε  περίπτωση  αμφισβήτησης ως προς την παύση της ισχύος της διαταγής, η δυνατότητα άσκησης  ανακοπής  του  άρθρου 632 ΚΠολΔ εναντίον της, η οποία, αν ασκηθεί θα έχει αναγνωριστικό χαρακτήρα· επίδοση σε κάτοικο εξωτερικού. Καταχρηστική άσκηση δικαιώματος έκδοσης διαταγής πληρωμής και εκκίνησης της διαδικασίας αναγκαστικής εκτέλεσης (πηγή: www.sakkoulas-online.gr).

Με την 111/2026 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών ακυρώθηκε αναγκαστική κατάσχεση και επιταγή προς εκτέλεση λόγω αντίθεσης στο 281 ΑΚ, επειδή η συνολική οφειλή ανέρχεται στο 1/10 της αξίας του ακινήτου που εκτίθεται σε δημόσιο αναγκαστικό πλειστηριασμό και αποτελεί και την κύρια κατοικία της ανακόπτουσας (πηγή: www.dsanet.gr).

Ποινικό δίκαιο

Στο ποινικό δίκαιο, ενδιαφέρον παρουσιάζει η απόφαση του ΕΔΔΑ της 16.12.2025  Καρακασίδης κατά Ελλάδος (προσφ. αριθ. 46737/20), η οποία ανατρέπει μια εσφαλμένη πρακτική των ποινικών δικαστηρίων να μεταθέτουν το βάρος απόδειξης της αθωότητας στον κατηγορούμενο. Με μια ενδιαφέρουσα τεκμηρίωση ως προς τις υποχρεώσεις κατηγορούσας αρχής και κατηγορούμενου, κατέληξε ότι, ακόμη και αν ο κατηγορούμενος δεν πείσει σχετικά με την αθωότητά του, είναι υποχρεωμένο το δικαστήριο να τεκμηριώσει την καταδίκη βάσει συγκεκριμένων στοιχείων και μια καταδίκη στηριζόμενη στην μη χορήγηση επαρκών εξηγήσεων περί της αθωότητας παραβιάζει το τεκμήριο αθωότητας (πηγή: www.echrcaselaw.com).

Με την απόφαση του Μικτού Εφετείου Θεσσαλονίκης 1/2025 κρίθηκε ότι μόνη η παρουσία στον τόπο του εγκλήματος δεν θεμελιώνει συνέργεια, καθώς η παρουσία του συνεργού στον τόπο της κύριας πράξης πρέπει να είναι ενεργή και επιδραστική με την ενίσχυση της ειλημμένης απόφασης του αυτουργού. Σε μια τέτοια περίπτωση στοιχειοθετείται, πάντως, το αδίκημα της παρασιώπησης εγκλήματος (πηγή: www.sakkoulas-online.gr).

Με την υπ’ αριθ. 605/2025 απόφαση του Αρείου Πάγου κρίθηκε ότι κατάχρηση ανηλίκου υπάρχει και σε γενετήσιες πράξεις εκτός χώρου και ωραρίου εργασίας και εκπαίδευσης  (πηγή: www.sakkoulas-online.gr).

Με την υπ’ αριθ. 3/2025 απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου έγινε δεκτή αίτηση αναίρεσης υπέρ του νόμου κατά αμετάκλητου βουλεύματος του Συμβουλίου Πλημμελειοδικών σχετικά με την μερική αποδέσμευση τραπεζικού λογαριασμού. Η δέσμευση τραπεζικών λογαριασμών είχε επιβληθεί με διάταξη του Προέδρου της Αρχής Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες. Για τη μερική αποδέσμευση χρηματικών ποσών για την κάλυψη βασικών αναγκών λειτουργίας της εμπλεκόμενης επιχείρησης και την εξόφληση φορολογικών οφειλών της είναι υποχρεωτικό, ως πρόσθετος ουσιώδης όρος και προϋπόθεση της αποδέσμευσης, να εξασφαλίζεται η δεσμευθείσα περιουσία και η δήμευση ίσων ποσών υπέρ του ελληνικού δημοσίου και της Ευρωπαϊκής Ένωσης  (πηγή: www.qualex.gr).

Με την απόφαση του Συμβουλίου Εφετών Θεσσαλονίκης 750/2025 απορρίφθηκε αίτημα έκδοσης Ευρωπαϊκού Εντάλματος Σύλληψης λόγω κακών συνθηκών κράτησης στη Ρουμανία  (πηγή: www.sakkoulas-online.gr).

Δίκαιη δίκη

Η ανεξαρτησία των δικαστών αποτελεί θεμέλιο για τη δίκαιη δίκη και έχει απασχολήσει επανειλημμένως το ΕΔΔΑ και το ΔΕΕ το τελευταίο χρονικό διάστημα. Το ΕΔΔΑ με την απόφαση της 15.01.2026 Biliński κατά Πολωνίας (προσφ. αριθ. 13278/20) έκρινε ότι η μετάθεση δικαστή χωρίς τη συναίνεσή του είναι ικανή να παραβιάσει την ανεξαρτησία δικαστικής εξουσίας και άρα συνιστά παραβίαση του άρθρου 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ (πηγή: www.echrcaselaw.com).

Το ΕΔΔΑ στην απόφαση A και B της 24.06.2025 κατά Μάλτας (προσφ. αριθ. 4986/24) εξέτασε υπόθεση δικαστή που είχε επαγγελματική σχέση με δικηγόρο που χειριζόταν υπόθεση που είχε χρεωθεί ο εν λόγω δικαστής. Το ΕΔΔΑ αναγνώρισε ότι η σχέση μεταξύ δικαστή και δικηγόρου θα μπορούσε καταρχήν να εγείρει αμφιβολίες, πλην όμως η αυτόματη εξαίρεση δικαστών σε τέτοιες περιπτώσεις δεν απαιτείται πάντοτε. Δεδομένης της παρέλευσης 7 μηνών από τη λήξη της εντολής, το ΕΔΔΑ έκρινε ότι είχε μεσολαβήσει επαρκής χρόνος ώστε να αμβλυνθούν οι επαγγελματικοί δεσμοί (πηγή: www.echrcaselaw.com).

Στο ίδιο πνεύμα το Τριμελές Πλημμελειοδικείο Θεσσαλονίκης με την απόφαση 8102α/2024 κρίθηκε ότι δεν θεμελιώνει λόγο αποχής η εργασία αδελφής δικαστή στο ίδιο δικηγορικό γραφείο με τον συνήγορο υπεράσπισης και ότι δεν δημιουργείται υπόνοια μεροληψίας καθώς η αναφερόμενη δικηγόρος (αδελφή) δεν έχει χειριστεί την υπό κρίση ποινική υπόθεση ούτε συνδέεται με φιλία με τον συνήγορο υπεράσπισης του κατηγορουμένου (πηγή: www.sakkoulas-online.gr).

Με την υπ’ αριθ. 2233/2025 απόφαση του Ε’ Τμήματος παραπέμφθηκε στην Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας το ζήτημα της αυτόματης αναβίωσης, με νομοθετική ρύθμιση, ακυρωθεισών με δικαστική απόφαση οικοδομικών αδειών, με το σκεπτικό ότι μια τέτοια νομοθετική ρύθμιση αντίκειται στο Σύνταγμα (πηγή: www.sakkoulas-online.gr).

Στο ίδιο πνεύμα και απόφαση του ΕΔΔΑ της 9.1.2025 Zafferani κ.α. κατά Αγίου Μαρίνου της 09.01.2025 (προσφ. αριθ. 38127/22 και 6 άλλες), κατά την οποία η νομοθετική παρέμβαση σε εκκρεμείς δίκες, που επηρεάζει το αποτέλεσμα διαφοράς υπέρ του Κράτους, παραβιάζει τη δίκαιη δίκη (πηγή: www.echrcaselaw.com).

Σε ένα σερί καταδικαστικών αποφάσεων της Ελλάδας λόγω μη εκτέλεσης δικαστικής απόφασης εντάσσεται η απόφαση της 22.1.2026 Γεωργοπούλου κατά Ελλάδας (προσφ. αριθ. 28818/24), εξαιτίας της αδυναμίας εκτέλεσης δικαστικής απόφασης για πλέον των 24 ετών και της απουσίας αποτελεσματικού ένδικου μέσου. Μάλιστα, το ΕΔΔΑ απέρριψε την μονομερή δήλωση της Ελλάδας, τάσσοντας συγκεκριμένη προθεσμία για συμμόρφωση (πηγή: www.echrcaselaw.com).

Και αν τα 24 έτη είναι προδήλως υπερβολικά, το ΕΔΔΑ δεν δίστασε να μας καταδικάσει και για καθυστέρηση εκτέλεσης απόφασης του Ελεγκτικού Συνεδρίου για 1 μήνα και 1 έτος, με την απόφαση της 22.1.2026, Benetatos και Mamaki κατά (προσφ. αριθ. 28883/24 και 28889.01. /24). Φαίνεται πλέον είμαστε υπότροποι σε σχετικές υποθέσεις και το ΕΔΔΑ επιδεικνύει ευλόγως ευαισθησία, επιλαμβανόμενο μάλιστα πολύ σύντομα σε αντίθεση με άλλες υποθέσεις (πηγή: www.qualex.gr).

Αλλοδαποί

Σε υποθέσεις διεθνούς προστασίας και αιτημάτων ασύλου, με την απόφαση του ΔΕΕ της 15ης Ιανουαρίου 2026, Havvitt, C-742/24, κρίθηκε ότι η καθυστέρηση εξέτασης αίτησης διεθνούς προστασίας αποδιδόμενης εν μέρει στον αιτούντα μπορεί να δικαιολογήσει την απόρριψη αιτήματος πρόσβασής του στην αγορά εργασίας, εφόσον για τη θεμελίωση της άρνησης αυτής λαμβάνεται υπόψη μόνον το χρονικό διάστημα για το οποίο διαπιστώθηκε αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της συμπεριφοράς του αιτούντος και της επέλευσης της καθυστέρησης ή, σε περίπτωση χρονικού διαστήματος του οποίου η παρέλευση οφείλεται σε μικτές αιτίες, το κλάσμα του διαστήματος αυτού που αντιστοιχεί στο μέρος της ευθύνης που μπορεί να αποδοθεί στον αιτούντα. (πηγή: www.sakkoulas-online.gr).

Με την απόφαση της 18ης Δεκεμβρίου 2025, C-417/23, Slagelse Almennyttige Boligselskab, Afdeling Schackenborgvænge, το Τμήμα Μείζονος Σύνθεσης του ΔΕΕ έκρινε ότι είναι αντίθετη με το Δίκαιο της ΕΕ η μείωση ποσοστού κατοικιών δημόσιας στέγασης με βάση το ποσοστό “μεταναστών και κατιόντων τους από μη δυτικές χώρες”. Μια τέτοια ρύθμιση συνιστά άμεση διάκριση εφποσον η θέσπιση της εν λόγω ρύθμισης θεμελιώνεται στην εθνοτική καταγωγή της πλειονότητας των κατοίκων των εν λόγω οικιστικών περιοχών, οι οποίοι λιγότερο ευνοϊκή μεταχείριση από εκείνη της οποίας τυγχάνουν οι κάτοικοι παρόμοιων οικιστικών περιοχών, και έμμεση έμμεση διάκριση, εφόσον η εν λόγω ρύθμιση, αφενός, έχει ως αποτέλεσμα να περιάγει σε μειονεκτική θέση πρόσωπα που ανήκουν σε ορισμένες εθνοτικές ομάδες, και, αφετέρου, δεν είναι σύμφωνη, υπό το πρίσμα του επιδιωκόμενου επιτακτικού σκοπού γενικού συμφέροντος, προς την αρχή της αναλογικότητας.  (πηγή: www.sakkoulas-online.gr).

Με την απόφαση της Ολομέλειας της Επιτροπής Αναστολών του Συμβουλίου της Επικρατείας υπ’ αριθ. 21/2025, η οποία εκδόθηκε στο πλαίσιο πρότυπης δίκης, έγινε δεκτή η αίτηση αναστολής κατά απόφασης περί ανάκληση καθεστώτος πρόσφυγα για λόγους εθνικής ασφάλειας βάσει απορρήτων πληροφοριών. Το μείζον ζήτημα που καλείται να επιλύσει το Δικαστήριο στο πλαίσιο της κύριας δίκης σχετίζεται με την πρόσβαση σε απόρρητα έγγραφα ή σε απόσπασμα αυτών του αιτούντος. Σε επίπεδο αναστολής το Δικαστήριο, λαμβάνοντας υπ’ όψιν την αρχή της μη επαναπροώθησης και τον κίνδυνο δυσχερώς επανορθώσιμης βλάβης, διέταξε τη Διοίκηση να απέχει από ενέργειες απομάκρυνσης (πηγή: www.qualex.gr).

Σε αντίστοιχη περίπτωση το ΕΔΔΑ, με την απόφαση της 06.05.2025 Demirci κατά Ουγγαρίας (προσφ. αριθ. 48302/21), έκρινε ότι περιορίστηκαν  τα δικονομικά δικαιώματα υπέστησαν του προσφεύγοντος χωρίς επαρκείς αντισταθμιστικές εγγυήσεις. Ειδικότερα, διαπιστώθηκε ότι ο προσφεύγων δεν ενημερώθηκε για τα πραγματικά περιστατικά στα οποία στηρίχθηκε η απέλασή του, η διαδικασία ήταν εξαιρετικά ταχεία, ο δικηγόρος του δεν είχε πρόσβαση στις διαβαθμισμένες πληροφορίες, και το δικαστήριο δεν μπορούσε να εξετάσει αυτεπαγγέλτως τη νομιμότητα της διαβάθμισης ούτε να προβεί σε ουσιαστική στάθμιση συμφερόντων, καθώς δεσμευόταν από τη σύσταση του CPO, καταλήγοντας ότι παραβιάστηκε το άρθρο 1 του Πρωτοκόλλου 7 της ΕΣΔΑ (πηγή: www.echrcaselaw.com).

Επί παρόμοιας υπόθεσης το ΔΕΕ, στην απόφαση της 29.01.2026, Multan, C-431/24, λαμβάνοντας υπ’ όψιν το άρθρο 47 του ΧΘΔΕΕ, έκρινε ότι οι περιορισμοί στην πρόσβαση στον φάκελο για λόγους εθνικής ασφάλειας δεν μπορεί να θίγει το δικαίωμα πραγματικής προσφυγής, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι ο αιτών διεθνή προστασία και το αρμόδιο δικαστήριο πρέπει να έχουν τη δυνατότητα πρόσβασης στις πληροφορίες του φακέλου του αιτούντος βάσει των οποίων λαμβάνεται ή θα ληφθεί απόφαση επιστροφής (πηγή: infocuria.curia.europa.eu).

Η απόφαση του ΕΔΔΑ της 22.1.2026 A.N. κ.α. κατά Ελλάδας (προσφ. αριθ.  και 2 άλλες) προστίθεται στον κατάλογο των καταδικαστικών αποφάσεων για τις συνθήκες διαβίωσης στα ΚΥΤ μεταναστών. Το ΕΔΔΑ διαπίστωσε ότι οι προσφεύγοντες παρέμειναν για παρατεταμένες περιόδους, κυμαινόμενες από τέσσερις έως έντεκα μήνες, σε συνθήκες που χαρακτηρίζονταν από υπερπληθυσμό, ανεπαρκή υγιεινή και απουσία στέγασης κατάλληλης για την ηλικία τους. Λαμβάνοντας υπόψη την ηλικία και την ιδιαίτερη ευαλωτότητά τους ως ασυνόδευτων ανηλίκων, έκρινε ότι οι συνθήκες υποδοχής συνιστούσαν απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση (πηγή: www.echrcaselaw.com).

Προσωπικά δεδομένα

Με την απόφαση του ΔΕΕ της 18ης Δεκεμβρίου 2025, Storstockholms Lokaltrafik, C-422/24 κρίθηκε ότι εφαρμόζεται το άρθρο 13 και όχι το άρθρο 14 του ΓΚΠΔ κατά τη συλλογή προσωπικών δεδομένων με χρήση κάμερας σώματος την οποία φέρουν ελεγκτές εισιτηρίων στις δημόσιες συγκοινωνίες  (πηγή: www.sakkoulas-online.gr).

Με την υπ’ αριθ. 924/2025 απόφαση της Επταμελούς Σύνθεσης του Δ’ Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας ακυρώθηκαν οι διατάξεις των άρθρων 6 και 7 της υπουργικής απόφασης 67343/ΕΞ 2019 του Υπουργού Οικονομικών, η οποία όριζε τις λεπτομέρειες τήρησης του Κεντρικού Μητρώου Πραγματικών Δικαιούχων (ΚΜΠΔ) του ν. 4557/2018, στηρίζοντας την κρίση του στην νομολογία του ΔΕΕ WM και SOVIM SA (C-37/20 και C-601/20), το οποίο είχε κρίνει ότι η απεριόριστη πρόσβαση του κοινού στα δεδομένα πραγματικών δικαιούχων παραβιάζει τα άρθρα 7 και 8 του Χάρτη, καθώς δεν πληροί την αρχή της αναλογικότητας ούτε προστατεύει επαρκώς τα δικαιώματα ιδιωτικότητας, κρίνοντας ανίσχυρη τη σχετική πρόβλεψη της Οδηγίας 2018/843. Κατ’ αντιστοιχία, κρίθηκαν παράνομες οι προβλέψεις της υπουργικής απόφασης που επαναλαμβάνουν τις διατάξεις της οδηγίας (πηγή: www.qualex.gr).

Ελευθερία έκφρασης

Με την απόφαση της 29.04.2025 Avagyan κατά Ρωσίας (προσφ. αριθ. 36911/20) το ΕΔΔΑ κατέληξε σε κρίση περί παραβίασης της ελευθερίας έκφρασης εκ της επιβολής κύρωσης (περίπου 400 ευρώ) λόγω ανάρτησης σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης που συνιστούσαν παραπληροφόρηση για τον COVID-19. Το ΕΔΔΑ επέκρινε τα εθνικά δικαστήρια διότι: α) μετέθεσαν το βάρος απόδειξης στην προσφεύγουσα, β) δεν εξέτασαν την πρόθεσή της, γ) δεν αξιολόγησαν εάν δημιουργήθηκε συγκεκριμένος κίνδυνος για τη δημόσια υγεία και δ) αγνόησαν την περιορισμένη διάδοση των σχολίων της  (πηγή: www.echrcaselaw.com).

Με την απόφαση του ΕΔΔΑ της 20.02.2024 Danileţ κατά Ρουμανίας της 20.02.2024 (αριθ. προσφ. 16915/21), κρίθηκε ότι θίγεται το δικαίωμα στην ελευθερία έκφρασης δικαστών λόγω επιβολής πειθαρχικών κυρώσεων εξαιτίας αναρτήσεων σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης  (πηγή: www.sakkoulas-online.gr).

Κατά το ΕΔΔΑ, στην απόφαση της 13.1.2026, Pešić κατά Σερβίας (προσφ. 4545/21), ο χαρακτηρισμός υπουργού ως «ανόητου» σε άρθρο σκληρής πολιτικής κριτικής, συνιστά αξιολογική κρίση και ότι ισχυρισμό γεγονότος, ενταγμένος σε δημόσιο πολιτικό διάλογο για ζήτημα μείζονος ενδιαφέροντος. Τόνισε ότι οι πολιτικοί οφείλουν να ανέχονται αυξημένο επίπεδο κριτικής και ότι η ελευθερία της έκφρασης προστατεύει ακόμη και λόγο που σοκάρει ή προσβάλλει, ιδίως όταν αφορά την άσκηση δημόσιας εξουσίας. Κατέληξε, δε, ότι η καταδίκη για τον λόγο αυτό παραβιάζει την ελευθερία της έκφρασης  (πηγή: www.qualex.gr).